Bài 3: Giải thích các khái niệm Chiêm tinh học (Ngoại môn)
Trong bài thứ hai này, chúng ta tìm hiểu các thuật ngữ sử dụng trong chiêm tinh học thông thường. Sau đó, chúng ta sẽ đi vào các thuật ngữ của chiêm tinh học nội môn.
Các thành phần của lá số chiêm tinh
Các bạn thử nhìn qua một lá số chiêm tinh tiêu biểu (do phần mềm Solar Fire 9.0 lập), và nhận diện các thành phần trên lá số.
Hình 1. Một lá số chiêm tinh tiêu biểu với các thành phần khác nhau thể hiện
Vòng Hoàng đạo (Zodiac):
Thái dương hệ bao gồm mặt trời và các hành tinh nằm gần như trong cùng một mặt phẳng. Trái đất và các hành tinh quay quanh mặt trời theo những chu kỳ khác nhau, nhanh nhất là Thuỷ tinh 88 ngày (ngày trái đất), và lâu nhất là Diêm Vương Tinh 248 năm. Nhìn từ trái đất, mặt trời dường như quay quanh trái đất hết một vòng quĩ đạo mất (gần đúng) 365 ngày. Trong khi quay quanh trái đất trên một quĩ đạo hình tròn, mặt trời lần lượt đi ngang qua 12 chòm sao khác nhau. Cách nay hơn bốn ngàn năm (2160 BC, thời kỳ các khái niệm chiêm tinh mới hình thành), từ ngày xuân phân (vernal equinox, 21/3) đến ngày 20/4, mặt trời ở vị trí của chòm sao Bạch Dương, và sau đó mỗi 30-31 ngày, vị trí của mặt trời lại chuyển đến một chòm sao khác. Quĩ đạo biểu kiến của mặt trời trên bầu trời được gọi là đường hoàng đạo, và người ta nhận thấy các hành tinh và các chòm sao nằm trong dãy băng 8 độ hai bên của đường hoàng đạo. Người ta gọi dãy băng này là dãy băng hoàng đạo. Thật ra thì bề rộng các chòm sao không đều nhau, không phải tất cả đều bằng 30 độ, nhưng người ta chia dãy băng thành 12 phần đều nhau, mỗi phần 30 độ, và dùng tên chòm sao gần đúng với vị trí dãy băng đó để gọi tên cho Dấu hiệu Hoàng đạo 30 độ mà mặt trời ở trong đó.
Chuyển động tuế sai:
Tuy nhiên, do chuyển động tuế sai của trái đất, trục trái đất đảo như một con vụ quay và vẽ một vòng tròn trên bầu trời trong khoảng 25.920 năm. Kết quả là các điểm phân (xuân phân và thu phân) sẽ dịch chuyển dần qua các chòm sao của vòng hoàng đạo. Vào năm 1 Công nguyên, vị trí của điểm xuân phân (đánh dấu khởi đầu của cung Bạch Dương) nằm trong chòm sao Song Ngư, và do đó mới có tên gọi thời đại Song Ngư. Sau hơn 2000 năm (khoảng năm 2117) điểm xuân phân sẽ dịch chuyển vào chòm sao Bảo Bình, và ta có thời đại mới—thời đại Bảo Bình. Thời gian để điểm xuân phân đi qua một Dấu hiệu Hoàng đạo là 25920/12 = 2160 năm. Cũng do tuế sai mà trục trái đất hướng tới trong vài ngàn năm nữa sẽ chuyển sang một ngôi sao khác thay vì ngôi sao Bắc đẩu.
Vị trí của cực Bắc trái đất tại những năm khác nhau.
Lá số Chiêm tinh (Horoscope):
Lá số là hình ảnh của bầu trời (bao gồm các Hành Tinh và Ngôi sao) nhìn từ Trái đất, mặt hướng về Phương Nam. Nhìn theo hướng đó, phương Đông ở bên trái của bạn, phương Tây ở bên phải; mặt trời và các Hành tinh di chuyển theo chiều kim đồng hồ, một vòng tròn mất 24 giờ. Gần đúng, Mặt trời sẽ xuất hiện trên đường chân trời khoảng 6 giờ sáng, và lặn khỏi đường chân trời lúc 18 giờ. Người ta chia bầu trời thành 12 phần được gọi là Nhà hay Cung Địa Bàn, đánh số thứ tự từ 1 đến 12, và cứ mỗi 2 giờ, mặt trời sẽ đi qua một Nhà. Thứ tự các nhà ngược chiều di chuyển của Mặt trời. Cạnh bắt đầu của một nhà gọi House Cusp (nóc hay đỉnh nhà). Buổi sáng, mặt trời mọc, ra khỏi đường chân trời, đi vào nhà 12, đến nhà 11, 10.
Mặt trời mọc buổi sáng, vào nhà 12.
Hai tiếng sau đó, mặt trời đi vào nhà 11.
Lúc 12 giờ trưa, mặt trời lên đến đỉnh, rời nhà 10 vào Nhà 9
Lá số Chiêm tinh. Các số 1-12 là các Nhà. Hướng Đông ở bên trái. House cusp Nhà 1 và nhà 9 được tô đậm
Lá số sinh (Birth Chart)
Là lá số vào thời điểm một người sinh ra. Nó bao gồm vị trí của các hành tinh của hệ mặt trời, mặt trời, Mặt trăng, các dấu hiệu của vòng hoàng đạo trên bầu trời. Người ta còn đưa vào lá số sinh các ngôi sao cố định, các tiểu hành tinh của hệ mặt trời như Chiron…. Trên là số sinh, vòng tròn ngoài cùng chứa các cung hay dấu hiệu Hoàng Đạo, vòng tròn giữa là các nhà và các hành tinh được vẽ trong đó. Vị trí của các hành tinh (bao gồm cả mặt trời và Mặt trăng) được xác định so với dấu hiệu hoàng đạo. Ví dụ, trong lá số chiêm tinh đơn giản hóa sau đây (chỉ bao gồm mặt trời và Mặt trăng), được lập tại Sài Gòn lúc 6 giờ sáng ngày 21 thảng năm 2107 (ngày xuân phân), các bạn thấy ghi mặt trời ở vị trí 0°31 Bạch Dương, Mặt trăng tại 3°44 Ma Kết, ghi trên lá số là 0°31 Ü và 3°44 ‰
Chúng tôi lấy thêm lá số chiêm tinh cũng ngày trên vào lúc 12g trưa, các bạn thấy gần như mặt trời chỉ thay đổi vị trí vào nhà 10, còn vị trí với cung Bạch Dương thay đổi rất ít (0°46 so với 0°31). Lí do mặt trời di chuyển rất chậm quanh vòng hoàng đạo.
Lá số chiêm tinh lập một tháng sau đó, lúc 6 giờ sáng cho thấy mặt trời đã vào cung Kim Ngưu, nhưng vị trí vẫn là nhà 12:
