The production of the two Chinese or Japanese pictures of ladies was glamour, and so was the following case. The Hon. J. L. O’Sullivan, formerly U. S. Minister to Portugal, of whom mention has been made above, was calling one day, when the conversation turned upon the phenomenon of duplication. I had brought home that afternoon a bank-note for $1,000 and had given it to H. P. B. to keep for me. She produced this note from her drawer, gave it to Mr. O’Sullivan to hold, rolled up, in his hand. Presently she told him to open his hand and see what he would find. He did so, and unrolling the bank-note found inside it another, its exact duplicate in paper, serial number, and face and back plate-printing. “Well”, he exclaimed, “this is a famous way to become rich!” “No, indeed”, answered H. P. B., “it is but a psychological trick. We, who have the power of doing this, dare not use it for our own or any other’s interest, any more than you would dare to commit the forgery by the methods of the counterfeiter. It would be stealing from the Government in either case.” She refused to satisfy our curiosity as to how she effected the duplication, telling us with a laugh to find out if we could. The two notes were laid away in the drawer, and when our visitor had departed, she showed me that but the original one remained; the duplicate had dissolved again.
Việc làm ra hai bức tranh Trung Hoa hay Nhật Bản về các tiểu thư là ảo hoá, và trường hợp sau đây cũng vậy. Ông J. L. O’Sullivan, nguyên là Đại sứ Hoa Kỳ tại Bồ Đào Nha, người đã được nhắc đến phía trên, một hôm tới chơi, khi câu chuyện xoay tới hiện tượng nhân đôi. Buổi chiều hôm đó tôi mang về một tờ bạc 1.000 đô-la và đã đưa cho H. P. B. giữ hộ. Bà lấy tờ bạc từ ngăn kéo ra, đưa cho Ông O’Sullivan cầm, cuộn lại, trong tay. Lát sau Bà bảo ông mở tay ra xem ông sẽ thấy gì. Ông làm vậy, và mở tờ bạc ra thì thấy bên trong có một tờ khác, bản sao y hệt về giấy, số sê-ri, và in bản mặt trước mặt sau. “Ô,” ông kêu, “đây là cách làm giàu tuyệt diệu!” “Không đâu,” H. P. B. đáp, “chỉ là một mẹo tâm lý. Chúng tôi, những người có thể làm điều này, không dám dùng nó cho lợi ích của mình hay của ai, chẳng khác nào ông không dám phạm tội giả mạo bằng phương pháp của kẻ làm tiền giả. Ở cả hai trường hợp đều là ăn cắp của Chính phủ.” Bà từ chối thoả mãn trí tò mò của chúng tôi về cách Bà thực hiện việc nhân đôi, nói cười bảo chúng tôi tự tìm hiểu nếu có thể. Hai tờ bạc được cất lại vào ngăn kéo, và khi khách đã về, Bà cho tôi thấy rằng chỉ còn tờ nguyên gốc; bản sao đã tan biến.
Shortly before we left New York, H. P. B. went out with me one evening to shop for herself. The purchases amounted to fifty dollars, and as she had no money at all at the time, I paid the bills and took charge of the receipts. As we were about entering the door of our house, she let go my arm, took my hand, and thrust some bank-notes in it saying; “There are your fifty dollars!” I repeat, that she had no money of her own, and no visitor coming to the house from whom she could have borrowed it: nor, when we left the house, did she know what she would buy nor how much she would spend. She simply had money when she actually needed it and when it was right that she should have it. For example: I was once asked to go to a certain city and undertake some work for the Mahâtmas, which had very important possibilities hanging upon its doing. I estimated that it would take me at least one or two months, and, as I was paying the “Lamasery” expenses and had other large demands upon my purse, I told H. P. B. frankly that I could not afford to spend the time away from New York. “Very well,” she said, “do as you think right; you are not yet a pledged neophyte and the Brothers have not the smallest right to take you away from your business.” Still, I could not bear the idea of refusing the least thing that the Teachers should ask me, and although I could not see how I would have enough coming in for my wants while absent, I finally said that I would go, at any cost. H. P. B. asked me what I should probably lose by going, and I told her that at the very lowest calculation it would be not less than $500 a month. I went, and did not return until well into the second month. On going to the bank to see what money I had to my credit, I was astounded on being told that the sum was just a thousand dollars more than I could account for. Was not the book-keeper mistaken? No, it was so and so much. Then I asked him if he could recollect the appearance of the person who had, it seemed, made two deposits of $500 each to the credit on my account. He fortunately could, because the man was of so strange an appearance; he was very tall, with long black hair rolling on his shoulders, piercing black eyes, and brown complexion: an Asiatic, in short. The same man had made both the deposits, merely handing in the money and asking that it might be placed to my credit. He did not have my pass-book, and he asked the Receiving Teller to fill up the deposit ticket himself as “he could not write English”. Supposing H.P.B. to have had the friends she had years later in India and Europe, it would not have been at all remarkable if she had got one of them to lend her the money to make good my deficit, but at that time there was not a person of her acquaintance but myself, from whom she could have borrowed even one hundred dollars, much less one thousand.
Không lâu trước khi rời New York, một buổi tối H. P. B. đi mua sắm cùng tôi cho riêng Bà. Món mua hết năm mươi đô-la, và vì lúc đó Bà hoàn toàn không có tiền, tôi trả và cầm các biên lai. Khi chúng tôi vừa vào đến cửa nhà, Bà buông tay tôi, nắm tay tôi lại, và ấn vào đó vài tờ bạc nói: “Đây là năm mươi đô-la của anh!” Tôi nhắc lại, là Bà không có tiền của riêng, và cũng không có khách nào tới nhà để Bà có thể vay; hơn nữa, khi chúng tôi rời nhà, Bà cũng không biết sẽ mua gì và sẽ tiêu bao nhiêu. Bà đơn giản là có tiền khi Bà thật sự cần và khi đúng là Bà nên có. Chẳng hạn: Có lần tôi được yêu cầu đi đến một thành phố nọ và đảm trách một công việc cho các Mahâtma, vốn có những khả năng rất quan trọng tuỳ thuộc vào việc nó được thực hiện. Tôi ước tính rằng ít nhất sẽ mất một đến hai tháng, và, vì tôi đang lo chi phí “Lamasery” và còn những khoản lớn khác cần chi, tôi thành thật nói với H. P. B. rằng tôi không thể dư dả thời giờ rời New York. “Rất tốt,” Bà nói, “anh cứ làm theo điều anh cho là đúng; anh còn chưa là một người sơ cơ đã phát nguyện và các Huynh Trưởng không có mảy may quyền nào kéo anh ra khỏi công việc làm ăn.” Dẫu vậy, tôi không thể chịu nổi ý tưởng từ chối dù là điều nhỏ nhất mà các Huấn sư yêu cầu, và tuy tôi không thể hình dung làm sao có đủ tiền đáp ứng nhu cầu trong lúc vắng nhà, tôi rốt cuộc nói rằng tôi sẽ đi, bằng mọi giá. H. P. B. hỏi tôi có lẽ tôi sẽ mất bao nhiêu nếu đi, và tôi nói ở mức thấp nhất cũng không dưới 500 đô mỗi tháng. Tôi đi, và tới mãi giữa tháng thứ hai mới về. Khi ra ngân hàng xem còn bao nhiêu tiền trong tài khoản, tôi sững sờ khi được báo rằng số dư nhiều hơn đúng một ngàn đô so với những gì tôi có thể kê. Có phải kế toán nhầm không? Không, là bấy nhiêu. Thế là tôi hỏi ông ta có thể nhớ diện mạo người đã, xem ra, gửi hai khoản 500 đô-la mỗi vào tài khoản của tôi hay không. Thật may ông nhớ, vì người ấy có tướng mạo lạ thường; rất cao, tóc đen dài xõa vai, mắt đen sắc sảo, nước da nâu: tóm lại là một người châu Á. Chính người ấy đã thực hiện cả hai khoản gửi, chỉ đơn giản là đưa tiền và đề nghị chuyển vào tài khoản của tôi. Ông ta không cầm sổ giao dịch của tôi, và đề nghị Nhân viên Thu ngân ghi phiếu gửi vì “ông ta không viết tiếng Anh.” Giả sử H. P. B. có những thân hữu mà Bà có được hàng năm sau này ở Ấn Độ và Âu châu, thì chẳng có gì lạ nếu Bà nhờ ai đó cho Bà vay tiền để bù lỗ của tôi, nhưng vào thời điểm đó không có người quen nào của Bà ngoài tôi có thể cho Bà vay dù chỉ một trăm đô-la, huống chi một ngàn.
Then, again, at Bombay, she always had money given her when it was badly needed. When we landed there was barely enough to pay our current household expenses a few months ahead, let alone to squander on luxuries or superfluities; yet she and I started off to the Punjâb, with Moolji and Baboola, on that memorable journey which she expanded into her vivid romance, Caves and Jungles of Hindustan and spent about two thousand rupees without being the worse for it. The cruse of oil and measure of meal were never exhausted, because we were given what we required by the Masters whose work we were doing. When I asked how it was possible for this to be when the Masters were living outside the world of money-making and money-getting H. P. B. told me that they were the guardians over untold wealth of mines and buried treasure and jewels which, according to the Karma attaching to them, could be employed for the good of mankind through many different agencies. Some of these treasures were, however, so befouled with the aura of crime that if suffered to be dug up and circulated before the details of the law of Karma had worked themselves out, they would breed fresh crimes and more direful human misery. Again, the Karma of some individuals required that they should, as if by the merest accident, discover buried pots of money or other valuables, or attract to themselves in the way of business, fortunes greater or less. These effects of compensation were worked out by the elementals of the mineral kingdom with whom—according to Eastern belief—the apparent pets of fortune were closely allied through the elementals preponderating in their own temperaments.
Rồi nữa, ở Bombay, Bà luôn được trao tiền khi cần kíp. Khi chúng tôi cập bến, chỉ còn vừa đủ để trả chi phí sinh hoạt trong nhà vài tháng tới, chứ không phải để vung tay cho xa xỉ hay đồ thừa; vậy mà Bà và tôi cùng Moolji và Baboola khởi hành lên Punjâb, trong chuyến đi đáng nhớ mà Bà đã mở rộng thành thiên tiểu thuyết sinh động, Những Hang Động và Rừng Rậm Ấn Độ, và tiêu khoảng hai nghìn rupee mà chẳng hề thiếu thốn vì nó. Bình dầu và hũ bột chẳng bao giờ cạn, vì chúng tôi được các Chân sư, những vị mà chúng tôi đang làm công việc của Các Ngài, ban cho những gì cần. Khi tôi hỏi làm sao có thể như vậy khi các Chân sư sống ngoài thế giới kiếm tiền và tích của, H. P. B. nói với tôi rằng Các Ngài là những người giữ gìn vô số kho của mỏ và châu báu chôn giấu, thứ mà, theo nghiệp lý gắn với chúng, có thể được dùng cho lợi ích nhân loại qua nhiều cơ quan khác nhau. Tuy nhiên, có những kho châu báu ô uế đến nỗi nếu để chúng được đào lên và lưu thông trước khi các chi tiết của định luật nghiệp báo vận hành xong, chúng sẽ sinh ra tội ác mới và khổ đau nhân sinh còn thảm khốc hơn. Lại nữa, nghiệp của một số cá nhân đòi hỏi rằng, như thể chỉ là ngẫu nhiên, họ khám phá ra những chum tiền chôn hay vật quý khác, hoặc hút về phía mình trong công việc làm ăn, những gia tài lớn nhỏ. Những hiệu ứng đền bù này được các hành khí của giới khoáng vật thi triển—theo niềm tin Đông phương—và những kẻ được vận may cưng chiều bề ngoài có liên hệ gần gũi với chúng qua các hành khí trội hơn trong khí chất của chính họ.
This question of the existence of elemental spirits has always been the crux with the Spiritualists, yet Mrs. Britten, one of their chiefs, declares (see Banner of Light) that “SHE KNOWS of the existence of other than human spirits, and has seen apparitions of spiritual or elementary existence, evoked by cabalistic words and practices.” The Hon. A. Aksakof, moreover, states that “Prince A. Dolgorouki, the great authority on Mesmerism, has written me that he has ascertained that spirits which play the most prominent part at séances are elementaries—gnomes, etc. His clairvoyants have seen them and describe them thus.” Spi. Sci., December, 1875. (T.S. Scrap-Book, I, 92.)To resume, then, the hand of such an individual, having in him a preponderance of the elementals belonging to the natural kingdom of minerals and metals, like that of Midas, King of Phrygia, would have that magic property that “everything he touches turns to gold”; and no matter how stupid he might be as to general affairs, his “luck” would be constant and irresistible. So, too, with a preponderance of the watery elementals, he would be attracted to the life of a sailor and stick to it despite all hardships and sufferings. So, also, the preponderance of the elementals of the air in a man’s temperament would set him, as a child, to climbing trees and house-roofs, as a man, to mountaineering, ballooning, walking the tight-rope at dizzy heights, and otherwise trying to get above the earth’s surface. H. P. B. told me various stories to illustrate this principle, which need not be quoted here, since human life teems with examples that may be comprehended upon testing them with the key above given. As regards the Theosophical Society, I may say that, while neither H. P. B. nor I were ever allowed to have a superfluity, we were never left to suffer for the necessaries of our life and work. Over and over again, twenty, fifty times have I seen our cash-box nearly emptied and the prospects ahead very discouraging in the pecuniary sense, yet as invariably have I received in remittances from some quarter or another, what was needed, and our work has never been stopped for a single day for lack of means to carryon the Headquarters.Yet the agent of the unseen Masters is often disqualified for judging whether it is or is not necessary for the success of his public work that he should have money coming in to himself. When H. P. B. was ordered from Paris to New York in 1873, she soon found herself in the most dismal want, having, as stated in a previous chapter, to boil her coffee-dregs over and over again for lack of pence for buying a fresh supply; and to keep off starvation, at last had to work with her needle for a maker of cravats. She got no presents from unexpected sources, found no fairy-gold on her mattress on waking in the morning. The time was not yet. But, although she was in such stark poverty herself, she had lying in her trunk for some time after her arrival a large sum of money (I think something like 23,000 francs) which had been confided to her by the Master, to await orders. The order finally came to her to go to Buffalo. Where that was or how to reach it, she had not the remotest idea until she enquired: What to do at Buffalo? “No matter what: take the money with you.” On reaching her destination she was told to take a hack and drive to such an address, and give the money to such and such a person; to make no explanations, but to take his receipt and come away. She did so: the man was found at the address given, and found in peculiar conditions. He was writing a farewell letter to his family, with a loaded pistol on the table with which he would have shot himself in another half hour if H. P. B. had not come. It seems—as she told me subsequently—that this was a most worthy man who had been robbed of the 23,000 francs in some peculiar way that made it necessary, for the sake of events that would subsequently happen as a consequence—events of importance to the world—that he should have the money restored to him at a particular crisis, and H. P. B. was the agent deputed to this act of beneficence. When we met she had entirely forgotten the man’s name, his street and number. Here we have a case where the very agent chosen to carry the money to the beneficiary was herself in most necessitous circumstances, yet not permitted to use one franc of the trust fund to buy herself a pound of fresh coffee.
Vấn đề về sự tồn tại của các linh thể hành khí luôn là điểm then chốt với các Nhà Thần linh học, vậy mà Bà Britten, một trong các thủ lĩnh của họ, quả quyết (xem Banner of Light) rằng “BÀ BIẾT về sự tồn tại của những thần linh không phải người, và đã thấy những hiện hình của tồn tại linh giới hay hành khí, được triệu thỉnh bằng lời và thực hành huyền thuật.” Hơn nữa, Ông A. Aksakof cho biết “Hoàng thân A. Dolgorouki, đại thẩm quyền về Thôi miên, đã viết cho tôi rằng ông đã xác quyết rằng các linh thể đóng vai trò nổi bật nhất trong các buổi cầu hồn là các hành khí—thổ linh, v.v. Các đồng tử thông nhãn đã thấy chúng và mô tả như sau.” Spi. Sci., Tháng Mười Hai, 1875. (Sổ tập Tư liệu của T.S., I, 92.) Trở lại, bàn tay của một cá nhân như thế, trong người có ưu thế của các hành khí thuộc giới tự nhiên của khoáng vật và kim loại, như Midas, Vua xứ Phrygia, sẽ có tính chất ma thuật là “mọi thứ ông ta chạm vào biến thành vàng”; và bất kể anh ta vụng về thế nào trong việc đời nói chung, “vận may” của anh ta sẽ hằng cửu và không thể cưỡng. Cũng vậy, với ưu thế của các hành khí thuỷ, anh ta sẽ bị hút vào đời sống thủy thủ và bám vào nó bất chấp mọi gian khổ và đau đớn. Cũng thế, ưu thế của các hành khí không khí trong khí chất một người sẽ khiến anh ta, thuở ấu thơ, trèo cây và leo mái nhà, khi lớn, thành người leo núi, bay khinh khí, đi dây trên độ cao chóng mặt, và bằng nhiều cách khác tìm cách rời khỏi bề mặt đất. H. P. B. đã kể cho tôi nhiều chuyện để minh hoạ nguyên lý này, mà không cần trích ở đây, vì đời người đầy ắp ví dụ có thể hiểu được khi kiểm nghiệm chúng bằng chiếc chìa khoá vừa nêu. Riêng về Hội Thông Thiên Học, tôi có thể nói rằng, trong khi cả H. P. B. lẫn tôi chưa bao giờ được phép có của dư thừa, chúng tôi cũng chưa bao giờ bị để cho thiếu thốn những thứ cần thiết cho đời sống và công việc. Cứ lặp đi lặp lại, hai mươi, năm mươi lần tôi đã thấy hòm tiền của chúng tôi gần cạn và viễn cảnh trước mắt rất nản lòng về mặt tài chính, vậy mà y như thế, tôi đã nhận được những khoản chuyển từ nơi này nơi khác, đúng những gì cần, và công việc của chúng tôi chưa hề bị đình trệ một ngày nào vì thiếu phương tiện để vận hành Trụ sở. Tuy nhiên, người đại diện cho các Chân sư vô hình thường bị loại khỏi khả năng phán đoán xem liệu có hay không cần thiết cho sự thành công của công việc công khai của mình là phải có tiền chảy vào cho riêng mình. Khi H. P. B. được lệnh từ Paris sang New York năm 1873, chẳng bao lâu Bà thấy mình trong cảnh túng quẫn tăm tối nhất, như đã nói ở chương trước, phải đun đi đun lại bã cà phê vì thiếu những đồng bạc để mua mẻ mới; và để tránh chết đói, rốt cuộc phải vá may cho một xưởng làm cravat. Bà không nhận món quà nào từ các nguồn bất ngờ, không thấy “vàng tiên” trên nệm vào buổi sáng thức dậy. Thời giờ chưa tới. Nhưng, dẫu bản thân Bà trong cảnh bần cùng như thế, Bà lại giữ trong rương mình suốt một thời gian sau khi đến nơi một khoản lớn (tôi nghĩ chừng 23.000 franc) được Chân sư ký thác, chờ lệnh. Cuối cùng lệnh đến bảo Bà đi Buffalo. Ở đâu và đi thế nào, Bà không hề biết cho đến khi hỏi: Tới Buffalo làm gì? “Không quan trọng: mang tiền theo.” Đến nơi, Bà được bảo thuê xe và chạy tới một địa chỉ nhất định, và trao tiền cho người ấy; không giải thích gì, chỉ lấy biên nhận và ra về. Bà làm y vậy: người đàn ông được tìm thấy ở đúng địa chỉ cho, và trong tình huống đặc biệt. Ông đang viết thư từ biệt gia đình, với khẩu súng lục nạp đạn đặt trên bàn mà ông sẽ tự bắn mình trong nửa giờ nữa nếu H. P. B. không đến. Hoá ra—như sau này Bà kể tôi—đó là một người rất xứng đáng đã bị cướp mất 23.000 franc theo một cách đặc biệt khiến cần thiết, vì lợi ích của những biến cố sẽ tiếp đó như hệ quả—những biến cố quan trọng cho thế giới—mà ông phải được hoàn tiền vào một thời điểm đặc thù, và H. P. B. được uỷ thác làm hành động nhân ái ấy. Khi chúng tôi gặp nhau, Bà đã hoàn toàn quên tên người ấy, phố và số nhà. Ở đây chúng ta có một trường hợp mà chính người đại diện được chọn để mang tiền cho người thụ hưởng lại là kẻ đang trong cảnh khốn đốn nhất, vậy mà không được phép dùng một franc nào từ quỹ tín thác để mua cho mình một cân cà phê tươi.
I recollect still another case where H. P. B. had the dispensing of “fairy-gold”—to use the popular term. Fortunately the beneficiary has left us the story in printer’s ink.
Tôi còn nhớ một trường hợp nữa nơi H. P. B. phân phát “vàng tiên”—theo cách gọi thông thường. May mắn thay, người thụ hưởng đã để lại câu chuyện bằng mực in.
It seems that at a meeting of certain well-known Spiritualists of Boston (Mass.) something was said as to the probability of the Spiritual Scientist dying out for lack of patronage. The late C. H. Foster, a famous medium who was present, gave as from a controlling spirit, the positive declaration that the calamity in question was impending; as, in fact, it was, since its Editor, Mr. Gerry Brown, had a rather large note to pay very soon and no means to meet it with. These introductory facts were published in the Spiritual Scientist, together with the following sequel, quoted from a clipping from that journal which I find in one of our scrap-books:
Hoá ra trong một cuộc họp của vài Nhà Thần linh học trứ danh ở Boston (Mass.), có người nói về khả năng tờ Spiritual Scientist sắp tàn vì thiếu người đỡ đầu. Ông quá cố C. H. Foster, một đồng tử nổi tiếng có mặt tại đó, đưa ra, theo lời một linh hướng, lời xác quyết rằng hoạ ấy kề bên; đúng như thực, vì Chủ bút của tờ báo, Ông Gerry Brown, sắp đến hạn trả một tờ hối phiếu khá lớn và không có cách nào để thanh toán. Những sự việc mở đầu này đã được đăng trên Spiritual Scientist, cùng với phần tiếp sau đây, trích từ một mẩu cắt báo từ tờ này mà tôi tìm thấy trong một trong các sổ chép của chúng tôi:
“A few days ago the manager of the Scientist received a notice to call at the Western Union Telegraph Office and receipt for money sent by telegraph. He went with the following experience:
“Vài ngày trước, quản lý của tờ Scientist nhận được thông báo đến nhận tiền gửi điện. Ông đi và có trải nghiệm sau:
“Scene—Western Union Telegraph Office. Time, noon. To the left, receiver at desk. Enter on the right an individual who presents a money-order notice.
“Cảnh—Văn phòng Điện tín Western Union. Thời điểm: trưa. Bên trái, nhân viên nhận tại bàn. Vào từ bên phải là một người đưa thông báo nhận tiền.
“Clerk. Are you expecting money?
“Nhân viên. Ông có đang chờ tiền không?
“Individual. Well, that’s my name and address on the order, and that’s your notice to me. I have no one in mind however.
“Đương sự. Ồ, trên hoá đơn là tên và địa chỉ của tôi, và đó là thông báo của quý vị gửi cho tôi. Tuy nhiên, tôi không nghĩ đến ai cả.
“Clerk. Do you know of one Sir Henry de Morgan?
“Nhân viên. Ông có biết một người tên Sir Henry de Morgan không?
“Individual. (Smiling broadly.) Well, I have heard it said that the spirit of the gentleman you mention, who lived on earth 250 years ago, takes a kind interest in my welfare. I’ll receipt for the money.
“Đương sự. (Cười rộng miệng.) Ồ, tôi có nghe nói rằng linh của vị quý ông mà ông nói, đã sống trên đời cách đây 250 năm, có quan tâm thiện ý đến phúc lợi của tôi. Tôi sẽ ký nhận tiền.
“Clerk. (Drawing back and changing tone.) Do you know anyone about here who can identify you?
“Nhân viên. (Hơi lùi và đổi giọng.) Ông có biết ai quanh đây có thể xác nhận ông không?
“Individual. Yes.
“Đương sự. Có.
“Here a member of the company is called who knows Individual and the money is paid.
“Ở đây một nhân viên của công ty được gọi đến, người biết Đương sự và tiền được trả.
“An hour later a telegram came saying:
“Một giờ sau một bức điện đến nói:
“‘I contribute——dollars to pay——note, due June 19th, and defy Charles Foster to make his prophecy good. The challenge to be published. Go to Western Union Telegraph Office, get money, and acknowledge receipt by telegraph.
“‘Tôi góp——đô-la để trả——hối phiếu, đáo hạn ngày 19 tháng Sáu, và thách Charles Foster biến lời sấm của ông ta thành sự thật. Lời thách thức sẽ được đăng. Hãy đến Văn phòng Điện tín Western Union, nhận tiền, và xác nhận đã nhận qua điện tín.
“SIR HENRY DE MORGAN.”
“SIR HENRY DE MORGAN.”
“The money was sent from a far distant city. As the telegram asks us to publish, we do so willingly. We advance no opinion in this case. We have already shown the telegram to several prominent spiritualists, one of whom suggests that a member of the circle is guying us. Well and good. We are willing to be guyed as often as anyone wishes to guy us in this manner.”
“Tiền được gửi từ một thành phố rất xa. Vì bức điện đề nghị chúng tôi đăng, chúng tôi sẵn lòng làm. Chúng tôi không đưa ý kiến trong trường hợp này. Chúng tôi đã cho một số Nhà Thần linh học có tiếng xem bức điện, một người trong số họ gợi ý rằng một thành viên của nhóm đang trêu chọc chúng tôi. Tốt thôi. Chúng tôi sẵn sàng được trêu như thế này bất cứ khi nào ai muốn đùa với chúng tôi theo cách đó.”
Of course, the “distant city” was Philadelphia, and the sender, H.P.B., who—as above mentioned—was, with myself, interested in helping the Editor to pull his paper through a pecuniary crisis. Now, I am fully acquainted with the extent of H. P. B.’s own resources at that time, and I absolutely know that she was not in a position to send sums, either large or small, to impecunious third parties, and that her second husband was as poor as herself and without credit to borrow upon. She must have got the money as she got that for her purchases in New York and for travelling expenses in India, viz., from the Lodge. The Sir Henry Morgan of the telegram was John King, the alleged spirit control, in whose name H. P. B.’s first phenomena were done in New York and Philadelphia.
Dĩ nhiên, “thành phố xa xôi” ấy là Philadelphia, và người gửi là H. P. B., Ngài—như đã nói ở trên—cùng với tôi, đều quan tâm giúp Chủ bút vượt qua cơn khủng hoảng tài chính của tờ báo. Lúc ấy, tôi biết rất rõ mức độ các nguồn lực riêng của H. P. B., và tôi biết tuyệt đối rằng Bà không ở vào thế có thể gửi khoản tiền, dù lớn hay nhỏ, cho người thứ ba túng thiếu, và người chồng thứ hai của Bà cũng nghèo như Bà và chẳng có tín dụng để vay mượn. Bà hẳn đã nhận tiền như cách Bà nhận được để mua sắm ở New York và chi phí đi lại tại Ấn Độ, tức là, từ Thánh Đoàn. “Ngài Henry Morgan” trong bức điện tín là John King, vị linh thể kiểm soát được cho là xuất hiện, nhân danh Ngài mà những hiện tượng đầu tiên của H. P. B. đã được thực hiện tại New York và Philadelphia.
By an interesting coincidence, while correcting these proofs, I found in our Library a book about Morgan, of which I, had lost sight for some years. Its title is The History of the Buccaniers of America; from their First Origin down to this Time; written in several languages; and now collected into one volume. Containing: The Exploits and Adventures of Le Grand, Lolonois, Roche Brasiliano, Bat the Portuguese, Sir Henry Morgan, etc. Written in Dutch by Jo. Esquemeling, one of the Buccaniers, and thence translated into Spanish, etc., etc. [London, 1699. The Original Edition.]
Tình cờ thú vị là trong lúc đang sửa bản in này, tôi tìm thấy trong Thư viện của chúng tôi một cuốn sách về Morgan mà tôi đã lãng quên vài năm. Nhan đề của nó là The History of the Buccaniers of America; from their First Origin down to this Time; written in several languages; and now collected into one volume. Containing: The Exploits and Adventures of Le Grand, Lolonois, Roche Brasiliano, Bat the Portuguese, Sir Henry Morgan, etc. Written in Dutch by Jo. Esquemeling, one of the Buccaniers, and thence translated into Spanish, etc., etc. [Luân Đôn, 1699. Bản in gốc.]
It is a queer, quaint, blood-curdling old book, that I picked up in New York, I think, and we had it early in our acquaintance. The thing that gives it an especial interest to us is that the intelligence which masqueraded for my edification as John King phenomenally precipitated on the three blank leaves preceding the Title-page, the following doggerel verses:
Đó là một cuốn sách cổ kỳ khôi, cổ lạ và rùng rợn, mà tôi đã nhặt được ở New York, tôi nghĩ vậy, và chúng tôi có nó từ sớm trong thời quen biết nhau. Điều khiến nó có mối quan tâm đặc biệt đối với chúng tôi là vị trí tuệ đội lốt John King nhằm khai trí cho tôi đã dùng hiện tượng “giáng chữ” trên ba trang giấy trắng trước trang Nhan đề, những vần thơ vè như sau:
“To my fast friend Harry Olcott.
“Gửi người bạn thân thiết của tôi Harry Olcott.
Hark ye o gents—to Captain Morgan’s pedigree
Nghe đây, hỡi các quý ông—về gia phả của Thuyền trưởng Morgan
Herein furnished by lying Esquemeling;
Nơi đây được cung cấp bởi tên Esquemeling dối trá;
The latter but a truant, and in some degree
Kẻ sau vốn chỉ là một kẻ bỏ trốn, và phần nào đó
The Spaniard’s spy—DutchJew—who pennance sought and sailing
Là gián điệp của người Tây Ban Nha—Do Thái Hà Lan—kẻ tìm sự sám hối và lênh đênh
Back to his foggy land, and took to book-selling.
Trở về xứ sở sương mù, và xoay sang nghề bán sách.
Ye lying cur! Though Captain Morgan buccaniered
Đồ chó dối trá! Dù Thuyền trưởng Morgan là kẻ cướp biển
He nathless knew well I trow—the wrong from right,
Tôi chắc chắn y biết rõ—điều đúng với điều sai,
From face of ennemie the Captain never steered,
Trước mặt kẻ thù, Thuyền trưởng chưa bao giờ quay đi,
And never tacked about to show his heels in fight,
Và chưa bao giờ bẻ lái để phô bày gót chân trong trận chiến,
Though he loved wenches, wine, and gold—he was a goodly knight.
Dù y yêu đàn bà, rượu và vàng—y vẫn là một hiệp sĩ đáng kính.
He passed away for noble virtue praised round,
Y qua đời được ca ngợi vì đức hạnh cao quý,
Encompast by his friends who shov’d him underground
Được vây quanh bởi bạn bè, những người đã đặt y xuống lòng đất
And settled Above—disguising for a change--
Và an nghỉ nơi Trên Cao—ẩn giấu cho sự thay đổi—
His title, and name so famous once—that may seem strange—
Tước hiệu và cái tên từng vang lừng—điều đó có vẻ lạ—
But aint, and called himself John King—the King of Sprites
Nhưng không, và y tự xưng là John King—Vua của các Linh Hồn,
Protector to weak wench—defender of her rights.....
Người che chở kẻ yếu đuối—người bảo vệ quyền lợi của nàng…
Peace to the bones of both—the Pirat and the Knight—
Bình an cho hài cốt của cả hai—Kẻ Cướp Biển và Hiệp Sĩ—
For both have rotten away the good and wicked spright
Vì cả hai đều đã mục rữa, hồn tốt lẫn hồn xấu
And both of them have met—forwith when disembodied.
Và cả hai đã gặp nhau—ngay khi rời khỏi thân xác.
The Dutch biographer met with a tristful case
Người viết tiểu sử Hà Lan đã gặp một cảnh éo le
Sir Henry Morgan’s spirit who had long uphoarded
Tinh linh của Sir Henry Morgan, kẻ đã ôm ấp lâu dài
The wrongs made by the Jew chased his foe’s Sprite apace
Những bất công do tên Do Thái gây ra, đã đuổi theo hồn kẻ thù ráo riết
And never Spirit world before or after witnessed
Và chưa bao giờ Thế giới Linh Hồn trước hay sau chứng kiến
A more sound thrashing or more mirthful race.”
Một trận đòn tơi bời hay một cuộc rượt đuổi nào vui nhộn hơn.”
“Morality
“Lời răn dạy:
“Know—O friend Harry, that a Sprite’s affray
“Hãy biết—hỡi bạn Harry, rằng một trận giao tranh của các Linh Hồn
In Summer Land is common any day,
Ở Cõi Hạ Giới là chuyện thường ngày,
That all thy evil deeds on earth b47egotten
Rằng mọi ác hạnh của bạn ở trần gian đã tạo ra
Can never there be easily forgotten.
Không bao giờ ở đó dễ dàng bị quên lãng.
“Yer benevolent friend,
“Người bạn nhân từ của bạn,
“JOHN KING.”
“JOHN KING.”
The quaint diction and spelling of these verses will command attention, and I submit that they are much more characteristic of such an intelligence as presumably was the buccaneer knight’s than the mass of sloppy communications we have got through mediums.
Cách diễn đạt và chính tả lạ lùng của những vần thơ này sẽ gây chú ý, và tôi xin nói rằng chúng đặc trưng với một vị trí tuệ như vị tráng sĩ giặc biển giả định ấy hơn nhiều so với khối thông điệp nhạt nhẽo mà chúng ta từng nhận qua các đồng tử.
Besides the open book-shelves between the windows in our work-room at the Lamasery, there was a smaller one with glass doors, which stood in the N.E. window. On the day when I purchased the lioness head, above mentioned, I also bought a fine specimen of the large American grey owl, which was very well mounted. I first put it on a small stand in one of the corners, but later transferred it to the top of this smaller book-case, putting a box inside the cornice to raise the bird up to the proper height for display. I mention the circumstance because of an instructive phenomenon that happened between the time of my putting the box inside the cornice, and taking the stuffed bird from the writing table behind me to lift it to its place. In that instant of time there came upon the flat part of the cornice and the frames of the two glass doors, some large Tibetan writings in letters of gold; and of so permanent a character that they remained there until we left New York.Observe the procedure: I face the book-case to put the empty box on top, and this brings my face in actual contact with the exposed front of the book-case, and I see nothing whatever written or painted on the plain wood surfaces. I turn about in my tracks, pick up the bird, turn back to lift it to its place, and—there are the gold-lettered Tibetan messages before my eyes. Was this a positive or a negative Mâyâ, the precipitation at that instant of a writing by thought-force, from the distance across the room where H.P.B. sat? Or was it an inhibition on the sight of myself and the several others in the room, until the right moment came for removing the temporary and special blindness, and allowing us to see what H. P. B. had probably written in gold-ink during the daytime, and then had hidden under her “veil of Mâyâ?” I think the latter.
Ngoài những kệ sách mở giữa các cửa sổ trong phòng làm việc ở Lamasery, còn có một kệ nhỏ hơn có cửa kính, đặt ở cửa sổ hướng Đông-Bắc. Vào ngày tôi mua chiếc đầu sư tử cái đã nhắc đến trên kia, tôi cũng mua một mẫu rất đẹp của loài cú xám lớn của châu Mỹ, được nhồi xác rất khéo. Ban đầu tôi đặt nó trên một kệ nhỏ ở một góc, nhưng sau đó chuyển nó lên nóc chiếc tủ sách nhỏ này, đặt một chiếc hộp trong phần diềm mái để nâng con chim lên đúng tầm trưng bày. Tôi nhắc đến chuyện này vì một hiện tượng đầy tính giáo huấn xảy ra trong khoảng thời gian từ lúc tôi đặt chiếc hộp vào diềm mái, đến lúc nhấc con chim nhồi khỏi bàn viết sau lưng tôi để đưa nó lên vị trí. Trong khoảnh khắc ấy, trên phần mặt phẳng của diềm mái và khung của hai cánh cửa kính, xuất hiện vài dòng chữ Tây Tạng lớn bằng vàng; và bền vững đến mức chúng ở đó cho đến khi chúng tôi rời New York. Hãy lưu ý trình tự: Tôi đối diện tủ sách để đặt chiếc hộp rỗng lên trên, và mặt tôi tiếp giáp thực sự với phần mặt trước lộ ra của tủ, và tôi không hề thấy chữ nào được viết hay vẽ trên những bề mặt gỗ trơn. Tôi quay người, nhấc con chim, quay lại để đưa nó lên chỗ, và—kìa, những thông điệp Tây Tạng chữ vàng ở ngay trước mắt tôi. Đây là một Mâyâ dương tính hay âm tính, là sự giáng chữ đúng khoảnh khắc đó bằng lực tư tưởng, từ khoảng cách bên kia phòng nơi H. P. B. đang ngồi? Hay là một sự ngăn ức thị giác của tôi và vài người khác trong phòng, cho đến lúc thích hợp để tháo bỏ cơn mù tạm thời và đặc biệt ấy, và cho chúng tôi thấy điều mà H. P. B. có lẽ đã viết bằng mực vàng trong ban ngày, rồi che lại dưới “tấm màn Mâyâ”? Tôi thiên về điều sau.
Mr. Judge tells Mr. Sinnett (vide Incidents in the Life of Madame Blavatsky, p. 191) of a phenomenon of precipitation, of which I also was witness. The facts are as follows: One evening H. P. B., Mr. Judge, and I were together and a letter had to be written to Mr. M. D. Evans, of Philadelphia, an insurance-broker. Neither of us could at the moment recollect his address; there was no place nearby where a Philadelphia Directory could be consulted; and we were at our wit’s end. H.P.B. and I both recollected that in Philadelphia she had had on her table a slip of blotting paper with Mr. Evans’ address printed on it, in a wave-line along with that of an insurance company, but neither of us could recall it. Finally, she did this: she took from the table before us a japanned tin paper-cutter, stroked it gently, laid a piece of blotting paper over it, passed her hand over the surface, lifted the paper, and there, on the black japanned surface of the paper-cutter was printed in bronze ink the facsimile of the inscription on the Philadelphia blotting slip that Evans had given her in that city. Her physical brain could not recollect the inscription, but when she focussed her will-power upon the (physically speaking) vague memory of her astral brain, the hidden image was dragged to light again and precipitated upon the determined surface. This was a case of a “subliminal” being converted into a supraliminal consciousness; and a most interesting one, it will be conceded.
Ông Judge kể với ông Sinnett (xem Incidents in the Life of Madame Blavatsky, tr. 191) về một hiện tượng giáng chữ mà tôi cũng chứng kiến. Sự việc như sau: Một buổi tối, H. P. B., ông Judge và tôi ở cùng nhau và cần viết một bức thư gửi ông M. D. Evans, ở Philadelphia, một nhà môi giới bảo hiểm. Lúc đó chẳng ai trong chúng tôi nhớ ra địa chỉ của ông; quanh đó không có chỗ nào có thể tra niên giám địa chỉ Philadelphia; và chúng tôi đều bí bách. H. P. B. và tôi đều nhớ rằng khi ở Philadelphia, trên bàn Bà có một mảnh giấy thấm mực có in địa chỉ của ông Evans, bằng một đường sóng cùng với địa chỉ của một công ty bảo hiểm, nhưng chẳng ai chúng tôi nhớ ra. Cuối cùng, Bà làm thế này: Bà lấy từ trên bàn trước mặt chúng tôi một con dao rọc giấy bằng thiếc sơn Nhật, vuốt nhẹ nó, đặt một mảnh giấy thấm lên trên, đưa tay phủ qua bề mặt, nhấc tờ giấy lên, và kìa, trên bề mặt sơn đen của con dao rọc giấy đã in ra bằng mực đồng bản sao y dòng chữ trên mảnh giấy thấm mực ở Philadelphia mà Evans đã đưa cho Bà tại thành phố ấy. Não bộ vật lý của Bà không thể nhớ nổi dòng chữ, nhưng khi Bà tập trung ý chí vào ký ức (xét về mặt vật lý là) mơ hồ của “não thể cảm dục”, hình ảnh ẩn giấu được kéo ra ánh sáng và giáng lên bề mặt đã định. Đây là một trường hợp “tiềm thức” được chuyển thành “tâm thức siêu-ngưỡng”; và hẳn ai cũng thừa nhận, đây là một trường hợp hết sức thú vị.
I leave the reader to decide whether the following phenomenon was a Mâyâ, an apport, a trick, or a creation. She and I were as usual one evening smoking while at work; she her cigarette, I my pipe. It was a new cone, I remember, and the tobacco was as good as one could wish, but she suddenly sniffed and exclaimed, “Pah! what horrid tobacco you are smoking, Olcott!” I said she was very much mistaken, as both pipe and tobacco were unexceptionable. “Well,” she said, “I don’t like it this evening; take a cigarette.”,”No,” I replied, “I’ll not smoke since it annoys you.” “Why don’t you use those nice Turkish pipes that come from Constantinople?” said she. “Because I have none—a very good reason.” “Well, then, here’s one for you”, she exclaimed, dropping her hand down beside her arm-chair, and bringing it up again with a pipe in it, which she handed me. It had a red clay, flaring bowl, set in filagree gilt, and a stem covered with purple velvet and ornamented with a slight gilt chain with imitation coins attached. I took it with a simple “Thank you”, filled and lit it, and went on with my work. “How do you like it?” she asked. “Well enough,” I said, “although instead of purple I wish the velvet had been blue.” “Oh well, have a blue one then”, she remarked; again putting down her hand and lifting it again with a blue-stemmed pipe in it. I thanked her and continued my work. The manoeuvre was again repeated, and she said, “Here’s a baby pipe”, and she gave me a miniature edition of the larger sort. Being apparently in the mood for surprises, she then successively produced a Turkish cigarette mouth-piece in gilt and amber, a Turkish coffee-pot and sugar-bowl, and finally a gilt tray in repoussé with imitation enamel ornamentation. “Any more?” I asked. “Has any Turkish shop been a fire?” She laughed, and said that would do for that evening; but some time she might take the fancy of giving me by magic an Arab horse fully caparisoned, to ride down Broadway in a procession of the Theosophical Society and astonish the natives! Many, very many persons, saw the pipes and coffee equipage in our rooms thereafter, and when we left New York all were given away to friends, save the gilt tray and sugar-basin which I brought out to India and have still.
Tôi để độc giả tự quyết xem hiện tượng sau đây là Mâyâ, là vật mang đến (apport), là trò ảo thuật hay là một sự tạo tác. Như thường lệ, một buổi tối, Bà và tôi vừa làm việc vừa hút thuốc; Bà hút thuốc lá, tôi hút tẩu. Tôi nhớ đó là một nón (thuốc) mới, và thuốc ngon như ai cũng muốn, nhưng đột nhiên Bà chun mũi kêu lên: “Pah! Olcott, anh hút thứ thuốc gì kinh khủng thế!” Tôi nói Bà lầm to, vì cả tẩu lẫn thuốc đều hoàn hảo. “Thôi,” Bà nói, “tối nay tôi không thích; anh hút điếu thuốc lá đi.” “Không,” tôi đáp, “tôi sẽ không hút nữa vì nó làm Bà khó chịu.” “Sao anh không dùng mấy cái tẩu Thổ Nhĩ Kỳ xinh xắn từ Constantinople?” Bà nói. “Vì tôi chẳng có cái nào—lý do rất chính đáng.” “Vậy thì, đây, tẩu cho anh”, Bà kêu, thõng tay xuống bên ghế bành, rồi nhấc lên với một chiếc tẩu trong tay, đưa cho tôi. Nó có bầu đỏ đất nung loe, bọc lưới mạ vàng, và một ống cán bọc nhung tím, trang trí dây xích mạ vàng nhẹ với vài đồng tiền giả đính kèm. Tôi nhận, chỉ nói “Cảm ơn”, rồi nhồi thuốc, châm lửa, và tiếp tục làm việc. “Anh thấy sao?” Bà hỏi. “Cũng được,” tôi nói, “dù thay vì màu tím, tôi ước nhung màu xanh dương.” “Ừ thì có cái xanh dương,” Bà buông một câu; lại thõng tay xuống và nhấc lên một cái tẩu cán xanh dương. Tôi cảm ơn và tiếp việc. Động tác ấy lại lặp; Bà nói, “Đây là tẩu em bé”, và đưa tôi một phiên bản tí hon của loại lớn. Có vẻ đang hứng thú với chuyện gây ngạc nhiên, rồi Bà liên tiếp đưa ra một đầu ngậm thuốc lá Thổ Nhĩ Kỳ bằng vàng và hổ phách, một ấm pha cà phê Thổ Nhĩ Kỳ và một bát đường, và sau cùng là một khay mạ vàng chạm repoussé với trang trí men giả. “Còn nữa không?” tôi hỏi. “Có cửa hàng Thổ Nhĩ Kỳ nào cháy à?” Bà cười và nói như vậy là đủ cho tối nay; nhưng có khi Bà sẽ nổi hứng tặng tôi bằng phép thuật một con ngựa Ả Rập yên cương đủ cả, để cưỡi xuống Broadway trong một đoàn rước của Hội Thông Thiên Học và làm dân bản xứ tròn mắt! Rất nhiều, rất nhiều người sau đó đã thấy những tẩu và bộ đồ cà phê trong phòng chúng tôi, và khi rời New York, tất cả đều được tặng lại cho bạn bè, trừ chiếc khay mạ vàng và bát đường mà tôi mang sang Ấn Độ và vẫn còn giữ.
CHAPTER XXVIII
CHƯƠNG XXVIII
CHARACTER SKETCH OF MME. BLAVATSKY
PHÁC HỌA TÍNH CÁCH BÀ BLAVATSKY
A FEW words more to complete the character sketch of H. P. B. She was, even in her youth—to judge from her early portraits—a plump person, and later in life became very corpulent. It seems to have been a family peculiarity. In her case the tendency was aggravated by the manner of life she led, taking next to no physical exercise whatever, and eating much unless seriously out of health. Even then she partook largely of fatty meats and used to pour melted butter by the quantity over her fried eggs at breakfast. Wines and spirits she never touched, her beverages being tea and coffee, preferably the latter. Her appetite, while I knew her, was extremely capricious, and she was most rebellious to all fixed hours for meals, hence a terror to all cooks and the despair of her colleague.
VÀI lời nữa để hoàn tất bức phác họa tính cách của H. P. B. Bà, ngay khi còn trẻ—căn cứ vào các chân dung sớm—đã là người đẫy đà, và về sau trở nên rất béo. Có vẻ đó là một đặc điểm gia đình. Với Bà, khuynh hướng ấy bị trầm trọng hóa bởi lối sống, hầu như không vận động thể xác, và ăn nhiều trừ khi sức khỏe thực sự suy. Ngay cả khi ấy, Bà cũng thường ăn nhiều thịt mỡ và rưới bơ chảy lên trứng ốp la lúc điểm tâm. Rượu vang và rượu mạnh Bà không bao giờ đụng đến, đồ uống là trà và cà phê, ưu tiên cà phê. Khi tôi biết Bà, khẩu vị Bà cực kỳ thất thường, và Bà nổi loạn với mọi giờ giấc cố định cho bữa ăn, do đó là nỗi kinh hoàng của mọi đầu bếp và sự tuyệt vọng của người cộng tác với Bà.
I remember an instance at Philadelphia which shows this peculiarity in an especial degree. She had onemaid-of-all-work, and on this particular day a leg of mutton was boiling for dinner. Suddenly H. P. B. bethought her to write a note to a lady friend who lived at the other end of the city, an hour’s journey each way, as there were no trams or other public conveyances going direct from the one house to the other. She called in trumpet tones for the maid, and ordered her to set off instantly with the note and bring the answer. The poor girl told her that the dinner would be spoilt, and she could not possibly get back until an hour beyond the usual time. H. P. B. would not listen and told her to begone at once. Three-quarters of an hour later H. P. B. began complaining that the stupid idiot of a girl had not returned; she was hungry and wanted her dinner, and sent all Philadelphia servants to the devil en masse. In another quarter of an hour she had grown desperate, and so we went down to the kitchen for a look. Of course, the pots of meat and vegetables were set back on the range, the fire was banked, and the prospect of dinner was extremely small. H. P. B.’s wrath was vehement, and so there was nothing for us but to turn to and cook for ourselves. When the maid returned she was scolded so roundly that she burst into tears and gave warning! At New York, if any nice visitor chanced to be there, either the dinner would have to wait indefinitely, or he or she or they—for it made no difference—would be asked to come in and dine, and the portions provided for us two had to be divided and sub-divided for perhaps four people. At Bombay it was worse: one day the dinner would be put off two hours and another H. P. B. would demand to be served an hour before the time; and then frighten the wretched Goanese servants into fits, because the vegetables were half-boiled and the meat half-cooked. So when we removed to Adyar I determined to put a stop to this bother, and built a kitchen on the terrace near H. P. B.’s bed-room, gave her a set of servants to herself, and let her eat or go without as she pleased.
Tôi nhớ một trường hợp ở Philadelphia cho thấy đặc điểm này rõ nét. Bà chỉ có một cô hầu làm tất cả mọi việc, và hôm đó có một đùi cừu đang luộc cho bữa tối. Bất chợt H. P. B. nghĩ đến việc viết một bức thư cho một nữ bằng hữu ở đầu kia thành phố, mỗi chiều đi về mất một giờ, vì không có xe điện hay phương tiện công cộng nào đi thẳng từ nhà này đến nhà kia. Bà gọi to như kèn gọi cô hầu và lệnh cho cô lập tức đi đưa thư và mang hồi âm về. Cô gái tội nghiệp nói rằng bữa tối sẽ hỏng mất, và cô chắc chắn không thể quay lại trước một giờ quá giờ ăn thường lệ. H. P. B. không nghe, bảo cô lập tức đi ngay. Ba phần tư giờ sau H. P. B. bắt đầu phàn nàn rằng con bé ngu ngốc vẫn chưa quay lại; Bà đói và muốn ăn tối, rồi chúc toàn thể đám gia nhân ở Philadelphia xuống địa ngục. Thêm một phần tư giờ nữa, Bà đã phát điên, thế là chúng tôi xuống bếp xem. Dĩ nhiên, nồi thịt và rau đã được kéo lùi trên bếp, lửa vùi lại, và hy vọng có bữa tối cực kỳ ít. Cơn thịnh nộ của H. P. B. rất dữ dội, và chẳng còn cách nào ngoài việc chúng tôi tự xoay sở nấu nướng. Khi cô hầu quay lại, cô bị mắng té tát đến nỗi bật khóc và xin nghỉ! Ở New York, nếu có khách dễ mến tình cờ đến, hoặc bữa tối sẽ phải chờ vô hạn định, hoặc khách—dù là ông hay bà hay họ—sẽ được mời vào ăn, và phần ăn dự liệu cho hai chúng tôi phải chia nhỏ ra thành cho bốn người. Ở Bombay còn tệ hơn: hôm thì bữa tối bị hoãn hai giờ, hôm khác H. P. B. đòi dọn sớm một giờ; rồi làm bọn gia nhân Goan khốn khổ sợ phát khiếp, vì rau còn nửa sống nửa chín và thịt mới tái. Thế nên khi chuyển đến Adyar, tôi quyết định chấm dứt rắc rối này, xây một căn bếp trên sân thượng gần phòng ngủ của H. P. B., giao cho Bà một đội gia nhân riêng, và để Bà muốn ăn thì ăn, không thì thôi.
I found on visiting her in London after her removal there, that the same old system was in vogue, H. P. B.’s appetite having become more capricious than ever because of the progress of disease, although every possible delicacy was provided by her friends to tempt her. Poor thing! it was not her fault, although her ill health had been largely caused by her almost life-long neglect of the rules of digestion. She was never an ascetic, not even a vegetarian while I knew her, flesh diet seeming to be indispensable for her health and comfort; as it is to so many others in our Society, including myself. I know many who have tried their best to get on with vegetable diet, and some, myself for example, who have followed up the experiment for several years together, yet have been forced finally to revert to their old diet against their will. Some, on the contrary, like Mrs. Besant and other prominent Theosophists I could name, have found themselves much healthier, stronger, and better on non-flesh food, and gradually acquire a positive loathing for meat in any of its forms. All which verifies the old proverb, “What is one man’s meat is another man’s poison.” I think that neither blame is warranted in one case nor praise in the other, because of the regimen one chooses by preference. It is not what goes into the mouth that defiles a man, but what lies in his heart. A wise old saying, worth remembering by the self-righteous.
Khi tôi sang thăm Bà ở London sau khi Bà chuyển đến đó, tôi thấy đúng lối cũ vẫn còn, khẩu vị của H. P. B. còn thất thường hơn vì bệnh tật tiến triển, dù mọi thứ cao lương mỹ vị đều được bạn bè cung cấp để kích thích Bà ăn. Tội nghiệp! đó không phải lỗi của Bà, dù sức khỏe kém phần lớn do Bà gần như cả đời không để ý đến các quy tắc tiêu hóa. Bà chưa từng là người khổ hạnh, ngay cả không phải người ăn chay khi tôi biết Bà, chế độ ăn thịt dường như không thể thiếu cho sức khỏe và sự thoải mái; như với rất nhiều người khác trong Hội của chúng ta, kể cả bản thân tôi. Tôi biết nhiều người đã nỗ lực hết sức để sống bằng rau, và có người—ví dụ như tôi—đã theo chế độ ấy vài năm liền, vậy mà cuối cùng buộc phải quay về lối ăn cũ trái với ý muốn. Ngược lại, có người như Bà Besant và các nhà Thông Thiên Học danh tiếng khác mà tôi có thể nêu tên, thì thấy mình khỏe hơn nhiều, mạnh hơn và tốt hơn khi không dùng thịt, và dần sinh ra cảm giác ghê sợ thịt dưới mọi hình thức. Tất cả xác nhận câu ngạn ngữ cũ: “Thức ăn của người này là thuốc độc của người kia.” Theo tôi, không nên chê trong trường hợp này cũng chẳng nên khen trong trường hợp kia, chỉ vì chế độ ăn mà mỗi người ưa chọn. Không phải cái vào miệng làm nhơ bẩn con người, mà là cái nằm trong tim. Một lời cổ nhân khôn ngoan, đáng để người tự cho mình là công chính ghi nhớ.
H. P. B. was, all the world knows, an inveterate smoker. She consumed an immense number of cigarettes daily, for the rolling of which she possessed the greatest deftness. She could even roll them with her left hand while she was writing “copy” with her right. Her devoted London physician, Dr. Mennell, has the most unique present she could have given any person: a box, with his monogram neatly carved on the lid which contains several hundred cigarettes that she rolled for him with her own hands. She sent it to him just before her death, and the Doctor has it laid by as a souvenir of, doubtless, his most interesting and illustrious patient.
H. P. B., như cả thế giới biết, là người nghiện thuốc lá bền bỉ. Bà hút một số lượng khổng lồ thuốc lá điếu mỗi ngày, và có tài cuốn thuốc tuyệt khéo. Bà có thể cuốn bằng tay trái ngay khi đang viết “bản thảo” bằng tay phải. Vị y sĩ tận tụy ở London của Bà, Bác sĩ Mennell, nhận được món quà độc nhất mà Bà có thể tặng ai: một chiếc hộp, nắp hộp có khắc gọn gàng chữ lồng tên ông, chứa mấy trăm điếu thuốc do chính tay Bà cuốn tặng. Bà gửi cho ông ngay trước khi qua đời, và Bác sĩ cất giữ như kỷ vật của, chắc chắn, bệnh nhân thú vị và lừng danh nhất của ông.
While she was writing Isis Unveiled, at New York, she would not leave her apartment for six months at a stretch. From early morning until very late at night she would sit at her table working. It was not an uncommon thing for her to be seventeen hours out of the twenty-four at her writing. Her only exercise was to go to the dining-room or bath-room and back again to her table. As she was then a large eater, the fat accumulated in great masses on her body: her chin doubled and trebled; a watery fat formed in her limbs and hung in masses over her ankles; her arms developed great bags of adipose, which she often showed visitors and laughed at as a great joke—a bitter one as it proved in after years. When Isis was finished and we began to see ahead the certainty of our departure, she went one day with my sister and got herself weighed: she turned the scales at 245 pounds (17 stone 7), and then announced that she meant to reduce herself to the proper weight for travelling, which she fixed at 156 pounds (11 stone 2). Her method was simple; everyday, ten minutes after each meal, she had a wineglass of plain water brought her; she would hold one palm over it, look at it mesmerically, and then drink it off. I forget just how many weeks she continued this treatment, but finally she asked my sister to go again with her to be weighed. They brought and showed me the certificate of the shopkeeper who owned the scales, to the effect that “The weight of Madame Blavatsky this day is 156 pounds!” So she continued until long after we reached India, when the obesity reappeared and persisted, aggravated with dropsy, until her death.
Trong khi viết Isis Unveiled ở New York, Bà không rời căn hộ trong suốt sáu tháng liền. Từ sáng sớm đến khuya muộn Bà ngồi ở bàn làm việc. Bà thường viết mười bảy giờ trong hai mươi bốn giờ. Vận động duy nhất là đi đến phòng ăn hay phòng tắm rồi quay lại bàn. Vì lúc ấy Bà ăn rất nhiều, mỡ tích tụ thành từng mảng lớn trên cơ thể: cằm chồng đôi chồng ba; mỡ nước hình thành ở tay chân và rủ thành từng khối trên mắt cá; cánh tay phát triển những túi mỡ lớn, mà Bà thường chỉ cho khách xem và cười đùa như một chuyện khôi hài—mà về sau hóa ra là một chuyện đắng lòng. Khi viết xong Isis và chúng tôi bắt đầu nhìn thấy chắc chắn chuyện lên đường, một ngày kia Bà đi với em gái tôi và cân mình: kim chỉ 245 pao (17 stôn 7), và rồi Bà tuyên bố Bà sẽ giảm xuống mức thích hợp để đi xa, Bà định là 156 pao (11 stôn 2). Phương pháp rất đơn giản; mỗi ngày, mười phút sau mỗi bữa, Bà cho mang một ly rượu đầy nước lã; Bà đặt một lòng bàn tay lên trên, nhìn nó bằng ánh mắt thôi miên, rồi uống cạn. Tôi quên Bà tiếp tục việc này bao nhiêu tuần, nhưng cuối cùng Bà nhờ em gái tôi đi cùng để cân lại. Họ mang về và cho tôi coi giấy chứng nhận của chủ tiệm cân, nói rằng: “Cân nặng của Madame Blavatsky hôm nay là 156 pao!” Tình trạng ấy duy trì cho đến lâu sau khi chúng tôi đến Ấn Độ, rồi chứng béo phì tái phát và kéo dài, lại thêm thủy thũng, cho đến khi Bà qua đời.
There was one aspect of her character which amazed strangers, and made her very attractive to those who loved her. I mean a sort of childish delight that she exhibited when certain things pleased her very much. She was sent once into transports of joy on receipt of a box of caviare, sweet cakes, and other delicacies from Russia, while we were at New York. She was for having us all taste them, and when I protested that the fish-roes had the flavour of salted shoe-leather, she was almost ready to annihilate me. A crumb of black bread that chanced to be in a home newspaper she had had sent her, suggested the entire home life at Odessa. She described to me her beloved aunt Nadjeda, sitting late at night in her room, reading the papers while nibbling one of these very crusts; and then the different rooms in the house, the occupants, their habits and doings. She actually wrapped the crumb in a bit of the newspaper and laid it under her pillow to dream upon.
Có một mặt trong tính cách của Bà khiến người lạ kinh ngạc, và làm Bà rất cuốn hút đối với những ai thương mến Bà. Ý tôi là một kiểu vui sướng như trẻ thơ mà Bà bộc lộ khi một số điều làm Bà rất hài lòng. Một lần, ở New York, Bà nhận một hộp trứng cá muối, bánh ngọt và các món ngon khác từ Nga gửi sang, Bà mừng rỡ như bay. Bà muốn tất cả chúng tôi nếm thử, và khi tôi phản đối rằng trứng cá có vị như da giày ướp muối, Bà suýt muốn “tiêu diệt” tôi. Một mẩu bánh mì đen tình cờ kẹp trong tờ báo nhà mà Bà nhận được gợi ra cả đời sống quê nhà ở Odessa. Bà kể cho tôi về người cô thân yêu, Nadjeda, ngồi khuya trong phòng, vừa đọc báo vừa gặm một mẩu vỏ bánh như thế; rồi kể đến các căn phòng khác trong nhà, người ở, thói quen và việc làm của họ. Bà thậm chí gói mẩu bánh trong một mẩu báo và đặt dưới gối để “mộng” cùng nó.
In my Diary of 1878, I find an entry for Sunday, July 14, 1878, about a seaside trip we took with Wimbridge. It says:
Trong Nhật ký năm 1878 của tôi, có ghi chép vào Chủ Nhật, 14 tháng Bảy, 1878, về một chuyến đi biển chúng tôi cùng Wimbridge. Ghi rằng:
“A superb day, bright sun, cool, pleasant air, everything charming. We three took a carriage, drove to the beach and all bathed. H. P. B. presented a most amusing appearance; “paddling about in the surf, with her bare legs, and showing an almost infantile glee to be in such a ‘splendid magnetism.’”
“Một ngày tuyệt hảo, nắng sáng, không khí mát và dễ chịu, mọi thứ đều quyến rũ. Ba chúng tôi lấy xe ngựa, đi ra bãi biển và đều tắm. H. P. B. hiện ra thật buồn cười; ‘vầy nước trong sóng, với đôi chân trần, và bộc lộ niềm hân hoan gần như trẻ thơ khi được ở trong một “từ khí tuyệt diệu.”’”
At Madras she received the present of several toys in scroll-saw fret-work, from her aunt. Some of comical design she brought out to show all visitors until the novelty had worn off. One, a wall-pocket in ebony and calamander wood, hangs in her old bed-room at Adyar, where I am now writing.
Tại Madras, Bà nhận quà là vài món đồ chơi bằng cưa lọng lộng họa tiết, do người cô gửi. Vài món có thiết kế khôi hài, Bà mang ra khoe với mọi khách cho đến khi hết mới lạ. Một chiếc, một túi treo tường bằng gỗ mun và calamander, hiện còn treo trong phòng ngủ cũ của Bà tại Adyar, nơi tôi đang viết những dòng này.
On her table in New York stood an iron savings-box, modelled like a Gothic tomb or temple—one cannot say which—which was to her the source of constant delight.
Trên bàn của Bà ở New York có một ống tiết kiệm bằng sắt, tạo hình như một ngôi mộ hay đền Gothic—khó nói là cái nào—mà với Bà, nó là nguồn hân hoan không ngớt.
It had a slit in the dome inside, and an innocent-looking round table-top on a pillar. This was connected with a crank on the outside, and if a coin were placed on it and the crank turned, the coin would presently be swept off through a slot and fall inside, from whence it could only be removed by unscrewing a certain small plate at the bottom. We made this our collection-box for the Arya Samaj, and H. P. B.—but I shall let the reporter of the N. Y. Star speak for himself on this point. In that paper for December 8, 1878, it is written:
Bên trong vòm có một khe, và bên trên là mặt bàn tròn hồn nhiên đặt trên một trụ. Cái này nối với một tay quay ở bên ngoài, và nếu đặt đồng xu lên đó rồi quay tay quay, đồng xu lập tức sẽ bị cuốn qua một khe rơi vào bên trong, từ đó chỉ có thể lấy ra bằng cách tháo một miếng đĩa nhỏ ở đáy. Chúng tôi dùng nó làm hòm quyên cho Arya Samaj, và H. P. B.—nhưng tôi sẽ để phóng viên tờ N. Y. Star tự nói về chuyện này. Trong số báo ngày 8 tháng Mười Hai, 1878, viết rằng:
“Madame Blavatsky, or, as she prefers to be called, H. P. B. (she having sent the title of ‘Madame’ to look for that of ‘Countess,’ which she threw away before) was enraptured with the idea. ‘I will fill my little temple with dollars,’ she cried, ‘and I shall not be ashamed to take it to India.’ The temple she referred to is a small, but intricate structure, with an entrance, but no exit, for money contributed to the Arya Samaj. It is solidly constructed of cast-iron, and is surmounted by a small ‘Dev’. H. P. B. kindly explained to the reporter that ‘Dev’ was a Sanskrit word, differently interpreted as god, or devil, or genie by different nations of the East. The casual visitor to the Lamasery is frequently invited to place a small coin on the top of the temple, and to turn a crank. The result is invariably the great glee of the Theosophs, the discomfiture of the casual visitor, and the enrichment of the Arya Samaj, for the coin disappears in the process.”
“Madame Blavatsky, hay đúng hơn như Bà thích được gọi, H. P. B. (vì Bà đã sai ‘Madame’ đi tìm lại danh xưng ‘Nữ Bá tước’ mà Bà đã quẳng đi trước kia) đã say mê với ý tưởng này. ‘Tôi sẽ lấp đầy ngôi đền nhỏ của tôi bằng đô la,’ Bà reo, ‘và tôi sẽ không thấy xấu hổ khi mang nó đến Ấn Độ.’ Ngôi đền Bà nói là một cấu trúc nhỏ nhưng tinh vi, có lối vào, nhưng không có lối ra cho tiền đóng góp cho Arya Samaj. Nó được đúc bằng gang rất chắc, và trên đỉnh có đặt một ‘Deva’ nhỏ. H. P. B. tử tế giải thích với phóng viên rằng ‘Deva’ là một từ tiếng Phạn, được các dân tộc phương Đông diễn giải khác nhau: thần, hay quỷ, hay thần linh. Khách ghé Lamasery thường được mời đặt một đồng xu lên đỉnh đền và quay tay quay. Kết quả bao giờ cũng là niềm hân hoan lớn của các nhà Thông Thiên, sự bối rối của vị khách, và sự giàu lên của Arya Samaj, vì đồng xu biến mất trong quá trình ấy.”
The same writer, I find, says something nice about the mural picture in dried leaves, of a tropical jungle, that was made in our dining-room, and described in a recent chapter. We thought of making a lottery among our friends of the furniture of the Lamasery, and this was to be one of the prizes. The Star reporter says:
Vị viết bài này, tôi thấy, cũng nói đôi điều đẹp về bức tranh tường ghép bằng lá khô mô tả rừng rậm nhiệt đới, làm trong phòng ăn của chúng tôi, đã được kể ở một chương gần đây. Chúng tôi định tổ chức bốc thăm giữa bè bạn bộ đồ đạc của Lamasery, và bức này sẽ là một trong các giải. Phóng viên báo Star viết:
“Perhaps one of the most remarkable things in all the collection of unique prizes is one which has no claim to be considered magical. It is a mural ornament, so elaborately beautiful and yet so simple, that it seems strange that it is not fashionable. On one of the walls of the dining-room of the now famous flat is the representation of a tropical scene, in which appear an elephant, a tiger, a huge serpent, a fallen tree, monkeys, birds and butterflies, and two or three sheets of water. It is neither painted nor drawn, but the design was first cut out in paper and then autumn leaves of various hues were pasted on, while the water was represented by small pieces of broken mirror. The effect is remarkably beautiful, but the winner of the prize will probably need magical art to remove it in good condition, for it has been in its place so long that the leaves are dry and brittle.”
“Có lẽ một trong những thứ đáng kể nhất trong tất cả bộ giải thưởng độc đáo là thứ không có lý do gì để coi là phép thuật. Đó là một trang trí tường, tinh xảo đến tuyệt đẹp mà lại đơn sơ, đến nỗi thật lạ vì nó chưa thành mốt. Trên một bức tường của phòng ăn thuộc căn hộ giờ đây nổi tiếng có bức cảnh nhiệt đới, trong đó có voi, cọp, một con trăn khổng lồ, một cây đổ, khỉ, chim và bướm, và hai hay ba mảng mặt nước. Nó không vẽ cũng không tô, mà bản vẽ được cắt ra trên giấy rồi dán lá mùa thu với nhiều sắc độ, còn nước thì ghép từ mảnh gương vỡ nhỏ. Hiệu quả thật đẹp, nhưng người trúng giải có lẽ cần phép thuật để tháo dỡ nguyên vẹn, vì nó đã ở đó quá lâu nên lá đã khô giòn.”
The jocund side of H. P. B.’s character was one of her greatest charms. She liked to say witty things herself and to hear others say them. As above remarked, her salon was never dull save, of course, to those who had no knowledge of Eastern literature and understood nothing of Eastern philosophy, and to them time might have dragged heavily when H. P. B. and Wilder, or Dr. Weisse, or some other savant were discussing these deeper depths and loftier heights of thought by hours together. Yet even then she spoke so unconventionally, and formulated her views with so much verve and startling paradox, that even if the listener could not follow the thread of her thought, he must admire it; as one may the Crystal Palace pyrotechnics, although he does not know the chemical processes employed to manufacture the pieces. She caught up and made her own any quaint phrase or word as, for instance, “flapdoodle”, “whistle-breeches,” and several others which have come to be regarded as her own invention. In our play-times, i.e., after finishing our nightwork, or when visitors came or, rarely, when she wanted to have a little rest, she would tell me tales of magic, mystery, and adventure, and in return, get me to whistle, or sing comic songs, or tell droll stories. One of the latter became, by two years’ increment added on to the original, a sort of mock Odyssey of the Moloney family, whose innumerable descents into matter, returns to the state of cosmic force, intermarriages, changes of creed, skin, and capabilities, made up an extravaganza of which H. P. B. seemed never to have enough. She would set me going in presence of third parties, much to my disgust sometimes, and enjoy their surprise at this rough and ready improvisation. It was all recited in an Irish brogue, and was a mere fanfarronade of every kind of nonsense; dealing extravagantly with the problems of macrocosmic and microcosmic evolution: the gist of the whole thing being that the Moloneys were related by marriage to the Molecules, and that the two together generated the supreme potency of Irish force, which controlled the vicissitudes of all worlds, suns, and galaxies. It was, as compared with the trifling story from which it developed, like the giant Banyan tree as compared with its tiny seed-germ. She got at last to call me Molonye, both in speaking and writing, and I retaliated by calling her Mulligan. Both nicknames were caught up by our friends, and my old boxes of archives contain many letters to her and myself, under those Hibernian pseudonyms.
Khía cạnh vui tươi của H. P. B. là một trong những nét duyên dáng nhất của Bà. Bà thích nói điều dí dỏm và nghe người khác nói. Như đã nói, salon của Bà chưa từng buồn tẻ, trừ với những người không biết văn học phương Đông và chẳng hiểu triết học phương Đông; với họ, thời gian có thể nặng nề khi H. P. B. và Wilder, hay Bác sĩ Weisse, hay một vị học giả nào khác, bàn thảo những vực sâu và đỉnh cao của tư tưởng trong hàng giờ. Tuy vậy, ngay cả khi ấy Bà nói rất phi quy ước, và trình bày quan điểm với rất nhiều sinh khí và nghịch lý gây sửng sốt, đến nỗi nếu người nghe không theo được mạch tư duy, họ vẫn phải khâm phục nó; như người ta có thể khâm phục pháo hoa ở Crystal Palace, dù không biết các quá trình hóa học để chế tác. Bà chộp lấy và “nhận con nuôi” bất kỳ câu chữ kỳ quặc nào, như, chẳng hạn, “flapdoodle”, “whistle-breeches,” và vài từ khác sau này được coi là phát minh của riêng Bà. Trong những giờ chơi của chúng tôi, tức là sau khi xong việc đêm, hay khi có khách đến, hoặc hiếm khi Bà muốn nghỉ ngơi đôi chút, Bà kể cho tôi nghe chuyện phép thuật, huyền bí và phiêu lưu, đổi lại, Bà bắt tôi huýt sáo, hoặc hát bài hài, hoặc kể chuyện tiếu lâm. Một trong các chuyện ấy, qua hai năm thêm thắt vào bản gốc, đã hóa thành một thứ “Odyssey nhại” về gia đình Moloney, với những lần “giáng hạ vào vật chất” vô số, rồi trở về trạng thái “lực vũ trụ”, hôn phối xen tạp, đổi đạo, đổi da, đổi tài năng… tạo thành một vở phóng túng mà H. P. B. dường như không bao giờ chán. Bà thường “ra lệnh” cho tôi diễn trước mặt người thứ ba, đôi khi khiến tôi phát ngượng, và thích thú trước sự sửng sốt của họ trước kiểu ứng tác ngang tàng này. Mọi thứ được đọc trọn bằng giọng Ireland, và chỉ là một màn phô trương mọi thứ ngớ ngẩn; phóng đại mọi cách những vấn đề của tiến hoá đại thiên địa và tiểu thiên địa: cái cốt là nhà Moloney kết tình thông gia với nhà Molecule, và cả hai cùng sinh ra quyền năng tối thượng của lực Ireland, cai quản những thăng trầm của mọi thế giới, mặt trời và ngân hà. So với mẩu chuyện nhỏ nhít mà nó nẩy sinh từ đó, nó như cây đa Banyan khổng lồ so với mầm hạt tí xíu. Rốt cuộc Bà gọi tôi là Molonye, cả khi nói lẫn khi viết, và tôi “trả đũa” gọi Bà là Mulligan. Cả hai biệt danh được bạn bè chúng tôi bắt chước, và những thùng hồ sơ cũ của tôi chứa nhiều thư gửi cho Bà và cho tôi dưới các bút danh Ireland ấy.
—
She was a splendid pianist, playing with a touch and expression that were simply superb. Her hands were models—ideal and actual—for a sculptor and never seen to such advantage as when flying over the keyboard to find its magical melodies. She was a pupil of Moscheles, and when in London as a young girl, with her father, played at a charity concert with Madame Clara Schumann and Madame Arabella Goddard in a piece of Schumann’s for three pianos. [62] During the time of our relationship she played scarcely at all. Once a cottage piano was bought and she played on it for a few weeks, but then it remained closed ever after until sold, and served as a double book-shelf. There were times when she was occupied by one of the Mahâtmas, when her playing was indescribably grand. She would sit in the dusk sometimes, with nobody else in the room beside myself, and strike from the sweet-toned instrument improvisations that might well make one fancy he was listening to the Gandharvas, or heavenly choristers. It was the harmony of heaven.
Bà là một nghệ sĩ piano tuyệt vời, ngón đàn và biểu cảm thực sự siêu phàm. Đôi tay của Bà là khuôn mẫu—lý tưởng và hiện thực—cho nhà điêu khắc và đẹp nhất khi bay lượn trên phím đàn tìm ra những giai điệu huyền diệu. Bà là học trò của Moscheles, và khi còn là cô gái trẻ ở London cùng với thân phụ, Bà đã diễn trong một buổi hòa nhạc từ thiện cùng Madame Clara Schumann và Madame Arabella Goddard trong một tác phẩm của Schumann cho ba piano. Trong thời gian chúng tôi sống chung, Bà hầu như không đàn. Có một lần mua một cây piano cottage và Bà chơi vài tuần, rồi nó nằm đóng nắp mãi cho đến khi bán đi, và dùng làm kệ sách hai tầng. Có những khi Bà được một vị Mahâtma “chiếm ngự”, tiếng đàn của Bà không thể tả. Đôi khi, Bà ngồi lúc chạng vạng, không có ai khác trong phòng ngoài tôi, và gảy từ cây đàn âm ngọt những khúc ứng tác đủ khiến người ta ngỡ mình đang nghe các Gandharva, hay ca đoàn thiên giới. Đó là hòa điệu của thiên thượng.
She had a bad eye for colours and proportions in the normal state, and very little of that fine esthetic taste which makes a woman dress herself becomingly. I have gone to the theatre with her when I expected the house to rise at us. She, a stout and remarkable looking woman, wearing a perky hat with plumes, a grand toilette satin dress with much trimming, a long, heavy gold chain about her neck, attached to a blue-enamelled watch with.a monogram on the back in cheap diamonds, and on her lovely hands a dozen or fifteen rings, large and small. People might laugh at her aside, but if they caught her stern eye and looked into her massive Calmuck face, their laugh soon died away and a sense of awe and wonder possessed them.
Khi ở trạng thái bình thường, mắt thẩm mỹ của Bà với màu sắc và tỷ lệ rất kém, và rất ít cái gu thẩm mỹ tinh tế giúp phụ nữ ăn vận cho đẹp. Có lần tôi đi xem kịch cùng Bà mà tôi tưởng cả rạp sẽ đứng dậy nhìn. Bà, một phụ nữ đẫy đà và có vẻ ngoài khác thường, đội một chiếc mũ kênh kiệu có lông, mặc chiếc váy sa tanh cầu kỳ, quấn quanh cổ một dây vàng nặng, đeo chiếc đồng hồ men xanh có chữ lồng phía sau bằng kim cương rẻ tiền, và trên đôi tay đẹp của Bà đeo độ chục đến mười lăm chiếc nhẫn lớn nhỏ. Người ta có thể cười thầm Bà, nhưng nếu họ chạm phải ánh mắt nghiêm khắc và nhìn vào khuôn mặt Calmuck hùng hậu ấy, tiếng cười sẽ tắt và một cảm giác kính sợ, kinh ngạc tràn đến.
She was at times generous to the extreme, lavishly so; at others the very opposite. When she had money she seemed to regard it as something to be got rid of soon. She told me that she spent within two years a legacy of 85,000 roubles (about 170,000 rupees) left her by her grandmother, in desultory wandering over the world. A good part of the time she had with her a huge Newfoundland dog, which she led by a heavy golden chain!She was a most downright, plain-spoken person, when not exchanging politenesses with a new acquaintance, at which times she was grande-dame to her finger-tips. No matter how untidy she might be in appearance, she bore the ineffaceable stamp of high birth; and if she chose, could be as dignified as a French duchesse. But in her ordinary, everyday life, she was as sharp as a knife in her sarcasm and like an exploding bomb in her moments of anger. The one unpardonable sin, for her, was hypocrisy and society airs. Then, she was merciless, and the sources of various languages were exhausted to cover the victim with contumely. She frequently saw as in a mirror, clairvoyantly, the secret sins of men and women whom she encountered; and if they happened to be particularly prone to speak of Theosophy with disdain or of herself with contempt, she would pour the vials of wrathful candour upon their heads. The “ower guid” folk were her abhorrence, but for a poor, ignorant but frank person, whether reputable or the opposite, she had always a kind word and often a gift. Unconventionality was with her almost a cult, and nothing pleased her more than to do and say things to shock the prudish. For example, I find an entry in my diary to the effect that, on a certain evening, she put on her night-dress, went to bed, and received a mixed company of ladies and gentlemen. This was after the fashion of royal and noble dames of pre-revolutionary days in Europe. Her palpable sexlessness of feeling carried all this off without challenge. No woman visitor would ever see in her a possible rival, no man imagine that she could be cajoled by him into committing indiscretions. She swore like the army in Flanders but meant no harm, and if her un-common predilection in this respect had not been so much noticed and denounced by the sticklers for propriety—themselves, as she clairvoyantly saw, sometimes smug sinners behind closed doors—she would doubtless have given it up. It is in human nature, and was in her nature, superlatively, to keep doing forbidden things just out of a spirit of revolt. I knew a lady once whose child caught from the farm servants the habit of saying wicked words. The mother, a most exemplary lady in every respect, was heartbroken about it. Whipping and other punishments only made matters worse, and no better result was obtained from the last expedient of washing out the child’s mouth with bar soap after he had been heard swearing. At last some sensible friend advised the parents to try what would come of paying no attention whatever to the bad language. The plan was a complete success, and within a few months the culprit swore no more. H. P. B. felt herself in revolt to every conventional idea of society, being in beliefs, tastes, dress, ideals, and behaviour a social helot; so she revenged herself by showing her own commanding talents and accomplishments, and causing society to fear her. Secretly smarting for her lack of physical beauty, she continually harped upon her “potatoe nose,” as though she defied criticism. The world was to her an empty sham, its prizes but dross, her waking life a lugubrious existence, her real life that of the night when, leaving the body, she would go and sit at the feet of her Masters. So she felt little else than scorn and profound contempt for the blind bigots and narrow-thinking men of science, who had not even a stray glimpse of the truth, yet who would judge her with unrighteous judgment, and conspire to silence her by a conspiracy of calumny. For clergymen as a body she felt hatred, because, being themselves absolutely ignorant of the truths of the spirit, they assumed the right to lead the spiritually blind, to keep the lay conscience under control, to enjoy revenues they had not earned, and to damn the heretic, who was often the sage, the illuminatus, the adept. We had one scrap-book into which we used to paste paragraphs from the newspapers telling of the crimes of clergymen and priests who had been brought to justice, and before we left for India there was a large collection of them.
Đôi khi Bà rộng rãi đến cực độ, phung phí; lúc khác thì ngược lại. Khi có tiền, Bà xem nó như thứ phải tống khứ sớm. Bà kể với tôi rằng trong vòng hai năm Bà tiêu hết một khoản thừa kế 85.000 rúp (chừng 170.000 rupee) do bà ngoại để lại, vào những chuyến lang bạt bâng quơ khắp thế giới. Một phần thời gian, Bà có nuôi một con chó Newfoundland to đùng, dắt bằng một dây xích bằng vàng nặng! Bà là người thẳng băng, nói năng bộc trực, trừ khi đổi lịch sự với người mới quen, lúc đó Bà là mệnh phụ kiểu mẫu đến tận đầu ngón tay. Dù ăn mặc có thể luộm thuộm, Bà vẫn mang dấu ấn không phai của dòng dõi cao quý; và nếu muốn, Bà có thể oai vệ như một nữ công tước Pháp. Nhưng trong đời sống thường nhật, Bà sắc như dao khi mỉa mai và như quả bom nổ khi nổi giận. Tội không thể tha với Bà là giả hình và thói trưởng giả. Lúc ấy, Bà không nương tay, và moi mọi kho từ ngôn của nhiều ngôn ngữ để trút nhục lên đầu nạn nhân. Bà thường thấy như soi gương, bằng thông nhãn, những tội kín của đàn ông đàn bà mà Bà gặp; và nếu họ đặc biệt hay nói Thông Thiên Học bằng giọng khinh miệt hay nói về Bà bằng giọng khinh khi, Bà sẽ trút “chai thịnh nộ” của sự thẳng thắn lên đầu họ. Hạng “quá tốt” là nỗi ghê tởm của Bà, nhưng với kẻ nghèo, dốt mà thẳng thắn, dù có danh dự hay không, Bà luôn có một lời tử tế và nhiều khi là một món quà. Phi quy ước đối với Bà gần như một thứ tín ngưỡng, và chẳng gì làm Bà vui hơn là làm hay nói điều khiến kẻ đạo mạo phải sốc. Chẳng hạn, tôi thấy ghi trong nhật ký: vào một buổi tối nọ, Bà mặc áo ngủ, lên giường, và tiếp một nhóm khách nam nữ lẫn lộn. Đây theo kiểu các mệnh phụ quý tộc trước thời cách mạng ở châu Âu. Tính “vô tính dục” lộ liễu của Bà làm mọi sự trôi qua không ai bắt bẻ. Không nữ khách nào nhìn Bà như một đối thủ khả dĩ, không nam khách nào tưởng có thể ve vãn Bà để Bà sa vào điều bất nhã. Bà chửi thề như lính Flanders nhưng không có ý xấu, và nếu thói ưa khác thường này không bị những kẻ câu nệ đạo đức—mà chính họ, như Bà thấy bằng thông nhãn, đôi khi lại là kẻ đạo đức giả sau cánh cửa đóng kín—quá để ý và lên án, thì có lẽ Bà đã bỏ nó rồi. Bản tính con người là vậy, và với Bà thì bội phần: cứ làm điều bị cấm như một cách phản kháng. Tôi biết một bà có đứa con học được từ gia nhân ở nông trại thói nói bậy. Người mẹ, một phụ nữ mẫu mực, đau lòng vì chuyện ấy. Đòn roi và các hình phạt khác chỉ làm tệ hơn, và cách cuối cùng là chà xà phòng vào miệng đứa trẻ khi nó chửi thề cũng không khá hơn. Rốt cuộc một người bạn sáng suốt khuyên thử mặc kệ, đừng để ý gì đến lời xấu nữa. Kế ấy đại thành công, và vài tháng sau đứa bé không còn chửi thề. H. P. B. cảm thấy mình nổi loạn trước mọi ý niệm quy ước của xã hội, vì trong niềm tin, sở thích, y phục, lý tưởng, và cách ứng xử, Bà là một “nô lệ xã hội”; nên Bà phục thù bằng cách phô diễn tài năng và thành tựu vượt trội của mình, khiến xã hội phải sợ Bà. Thầm đau vì thiếu nhan sắc, Bà thường bông đùa về “cái mũi củ khoai” như thể thách thức lời chê. Với Bà, thế gian là trò phù phiếm rỗng tuếch, phần thưởng của nó chỉ là cặn bã, đời thức chỉ là kiếp u ám; đời thật là đời của đêm—khi lìa thân xác để đến ngồi dưới chân các Chân sư của Bà. Bởi vậy, Bà chỉ thấy khinh bỉ và khinh bỉ sâu xa những người cuồng tín mù lòa và những nhà khoa học thiển cận, không có nổi một tia nhìn vào chân lý, vậy mà phán xét Bà bằng phán xét bất công, và mưu bịt miệng Bà bằng mưu vu khống. Với giới giáo sĩ như một đoàn thể, Bà oán ghét, bởi vì bản thân không hề biết các chân lý tinh thần, họ lại tự cho quyền dẫn dắt kẻ mù tinh thần, giữ lương tâm giáo dân trong vòng kiềm tỏa, hưởng bổng lộc không do mình tạo, và nguyền rủa kẻ dị giáo—mà lắm khi chính là bậc hiền triết, bậc được soi sáng, bậc chân sư. Chúng tôi có một tập báo cắt, dán các đoạn tin kể tội ác của giáo sĩ linh mục bị đưa ra trước pháp luật, và trước khi rời sang Ấn Độ đã có một bộ sưu tập lớn.
H. P. B. made numberless friends, but often lost them again and saw them turned into personal enemies. No one could be more fascinating than she when she chose, and she chose it when she wanted to draw persons to her public work. She would be caressing in tone and manner, and make the person feel that she regarded him as her best, if not her only friend. She would even write in the same tone, and I think I could name a number of women who hold her letters saying that they are to be her successors in the T.S., and twice as many men whom she declared her “only real friends and accepted chélas.” I have a number of such certificates, and used to think them treasures until, after comparing notes with third parties, I found that they had been similarly encouraged, and I saw that all her eulogies were valueless. With ordinary persons like myself and her other intimate associates, I should not say she was either loyal or staunch. We were to her, I believe, nothing more than pawns in a game of chess, for whom she had no heart-deep love. She repeated to me the secrets of people of both sexes—even the most compromising ones—that had been confided to her, and she treated mine, such as they are, I am convinced, in the same fashion. But she was loyal to the last degree to her aunt, her other relatives, and to the Masters; for whose work she would have sacrificed not only one, but twenty lives, and calmly seen the whole human race consumed with fire, if needs be.
H. P. B. kết bạn vô số, nhưng cũng thường mất bạn và nhìn họ hóa thành kẻ thù riêng. Không ai có thể quyến rũ hơn Bà khi Bà muốn, và Bà chọn thế khi muốn kéo người vào công việc công. Bà sẽ dịu dàng trong giọng điệu và cử chỉ, khiến người ấy cảm thấy Bà xem anh ta là bạn thân nhất, nếu không phải người bạn duy nhất. Bà thậm chí viết với cùng giọng, và tôi nghĩ tôi có thể nêu tên không ít phụ nữ đang giữ thư Bà nói rằng họ sẽ là người kế vị Bà trong T.S., và gấp đôi số đàn ông mà Bà tuyên bố là “những người bạn chân thật duy nhất và các đệ tử đã nhận.” Tôi có không ít giấy chứng nhận kiểu ấy, và đã từng xem đó là báu vật cho tới khi, sau khi đối chiếu với người thứ ba, tôi thấy họ cũng được khích lệ tương tự, và tôi nhận ra mọi lời tán dương của Bà đều vô hiệu. Với những người bình thường như tôi và các cộng sự thân tín khác của Bà, tôi không dám nói Bà trung thành hay thủy chung. Với Bà, tôi tin rằng chúng tôi chẳng gì hơn những quân cờ trong một ván cờ, mà Bà chẳng dành một tình yêu sâu thẳm nào. Bà kể lại với tôi những bí mật của cả hai giới—dù là tối nguy—đã được thổ lộ cho Bà, và tôi tin rằng Bà cũng xử với bí mật của tôi, dù chẳng đáng gì, theo cách như vậy. Nhưng Bà trung thành đến tận cùng với người cô, các thân nhân khác, và với các Chân sư; vì công việc của Các Ngài, Bà không chỉ hy sinh một, mà cả hai chục mạng sống, và bình thản nhìn cả nhân loại bị lửa thiêu rụi, nếu cần.
CHAPTER XXIX
CHƯƠNG XXIX
MADAM BLAVATSKY BECOMES AN AMERICAN CITIZEN.
BÀ BLAVATSKY TRỞ THÀNH CÔNG DÂN MỸ.
FORMATION OF THE BRITISH THEOSOPHICAL SOCIETY.
THÀNH LẬP HỘI THÔNG THIÊN HỌC ANH QUỐC.
LAST DAYS IN NEW YORK
NHỮNG NGÀY CUỐI Ở NEW YORK
IT was but natural that the Queen of our little Bohemia should have been asked for sittings by the Bohemian artists who clustered around her; and so it happens that she sat to Thos. Le Clear for her portrait in oils, and to O’Donovan for a bronze portrait-medallion. The Diary entry for 24th February (1878) shows that we two spent the evening at Walter Paris’s studio, and had a jolly time of it with some of the best artists of New York. Most of them belonged to the famous Tile Club, whose members meet monthly at each other’s studios, and paint designs on tiles supplied by the host of the evening, whose property they become, and who has them baked and glazed at his own expense. A charming arrangement, by which each member of the Club becomes in his turn, at trifling cost, the owner of a set of signed paintings by good artists.
Không lạ khi Nữ hoàng của xóm Bohemia bé nhỏ của chúng tôi được giới nghệ sĩ Bohemia vây quanh mời ngồi làm mẫu; thế nên Bà đã ngồi cho Thos. Le Clear vẽ chân dung sơn dầu, và cho O’Donovan làm huy chương chân dung bằng đồng. Ghi chép trong Nhật ký ngày 24 tháng Hai (1878) cho thấy hai chúng tôi tối ấy ở xưởng của Walter Paris, và có một buổi tối thật vui với vài họa sĩ hàng đầu New York. Phần lớn họ thuộc Câu lạc bộ Gạch (Tile Club) nổi tiếng, thành viên hội họp hàng tháng tại xưởng của nhau, và vẽ thiết kế trên gạch do chủ nhà cung cấp, thuộc về chủ nhà, và người này sẽ đem nung tráng men chi phí do mình trả. Một sắp đặt duyên dáng, nhờ đó mỗi thành viên đến lượt mình, với chi phí nhỏ, sở hữu một bộ tranh có chữ ký của các họa sĩ giỏi.
H. P. B. was inexpressibly amused by an incident connected with my farcical improvisations, alluded to above. One of the things she frequently called for was a burlesque of “speaking mediumship,” in which the mannerisms and platitudes of a certain class of platform speakers were travestied. On the evening in question we had as a visitor a London litterateur, a former editor of the Spectator and a University man. He had gone in for a good deal of investigation of Spiritualism and was a believer. I pretended to be controlled by the spirit of a deceased High Church clergyman and, with closed eyes and solemn tone, launched out into a tirade against the demoralising influences of the day, among which I accorded first place to the Theosophical Society. The promoters of this nefarious body, I made the pseudo spirit denounce in an especial degree, while upon H. P. B., its high priestess and head devil, I launched the thunderbolts of the major and minor excommunication. The old lady laughed until she cried, but our guest sat staring at me (as I noticed from time to time when I took a hasty glance at him between my almost closed lids), and at last broke out with the exclamation: “It’s terrible, it’s awfully real; you really should not let him do it, Madame!” “Do what?” she asked. “Give way to this mediumship when his whole self is obsessed by so strong and so vindictive a personality of the spirit-world!” This was too much for my mirth-loving colleague, and she exploded with laughter. Finally, catching her breath, she cried out: “Stop! For goodness’ sake, stop, Olcott, or you will kill me!” Just then I was at the middle of a fine burst of scorn over the pretended erudition and altruism of this “Russian schemer,” but I stopped short and, turning to Mr. L., asked him in the quietest, most commonplace tone, for a match for my pipe. I almost lost my gravity on seeing his sudden start of amazement, and the sharp look of enquiry he shot into my face, telling as though he had spoken the words, his belief that I was either mad, or the most extraordinary of mediums since I could so instantaneously “pass out of control.” The sequel almost finished off H. P. B. The next morning, at eight o’clock, Mr. L. called, to walk down town with me and try his persuasive powers to make me throw up this mediumship which, he assured me, would destroy my hope of useful public work in the future! The medium, he explained—as though I had not then known it for at least twenty years—was a veritable slave in the degree of his real mediumship; the passive agent of disincarnate forces whose nature he had no means of testing, and as to whose domination he had no selective power. Say what I might, he would not be persuaded that the whole affair of last evening was nothing but a joke, one of the various divertisements employed by H. P. B. and myself to relieve the strain of our serious work; he would have it that I was a medium, and so we had to let it rest. But to us it was a standing joke, and H. P. B. told it numberless times to visitors.
H. P. B. thấy vô cùng thích thú vì một chuyện liên quan đến màn ứng tác khôi hài của tôi, đã nhắc ở trên. Một trong những thứ Bà hay yêu cầu là màn nhại “đồng tử diễn thuyết,” trong đó các kiểu cử chỉ và sáo rỗng của một hạng diễn giả sân khấu bị biếm họa. Tối hôm đó chúng tôi có khách là một văn sĩ London, từng là chủ bút tờ Spectator và là người tốt nghiệp Đại học. Ông đã dự nhiều cuộc khảo cứu Thần linh học và là người tin. Tôi giả vờ bị kiểm soát bởi linh hồn của một mục sư High Church quá cố và, với mắt nhắm và giọng trang nghiêm, tôi tuôn ra một tràng công kích những ảnh hưởng suy đồi của thời đại, trong đó tôi đặt lên hàng đầu Hội Thông Thiên Học. Tôi khiến “linh hồn giả” lên án đặc biệt những người khởi xướng hội đen tối này, và trút sấm sét của vạ tuyệt thông đại và tiểu lên đầu H. P. B., nữ tư tế tối cao và “ác quỷ đầu đàn” của hội. Bà cụ cười đến rơi nước mắt, nhưng vị khách ngồi trố mắt nhìn tôi (như tôi nhận ra, thỉnh thoảng liếc thấy ông trong lúc tôi chỉ khép hờ mi mắt), và rốt cuộc bùng lên kêu: “Thật khủng khiếp, thật quá thật; Bà không nên để ông ấy làm vậy, Madame!” “Làm gì?” Bà hỏi. “Buông thả đồng tử đến mức toàn thể bản thân ông ấy bị một nhân cách mạnh mẽ và hiếu sát của cõi linh giới ám nhập!” Thế thì quá sức chịu đựng với người cộng tác ưa hài hước của tôi, và Bà phá lên cười. Cuối cùng, cố lấy hơi, Bà kêu: “Thôi! Vì Trời, thôi đi, Olcott, kẻo anh làm tôi chết mất!” Đúng lúc đó tôi đang giữa một tràng khinh miệt hùng hồn về cái gọi là bác học và vị tha của “mụ mưu mô người Nga” này, nhưng tôi ngừng ngay và, quay sang ông L., hỏi ông bằng giọng bình thường nhất, xin một que diêm châm tẩu. Tôi suýt không giữ nổi mặt tỉnh khi thấy ông giật nảy và phóng vào tôi cái nhìn dò xét sắc như dao, nói như thể ông đã thốt ra lời, rằng ông tin tôi hoặc là điên, hoặc là đồng tử lạ lùng nhất vì tôi có thể “thoát khỏi kiểm soát” ngay tức thì như thế. Hồi sau suýt khiến H. P. B. cười đến ngạt. Sáng hôm sau, tám giờ, ông L. đến, để đi bộ xuống phố với tôi và thử dùng lời lẽ thuyết phục tôi bỏ thứ đồng tử này, mà theo ông, sẽ hủy hoại hy vọng làm việc công ích trong tương lai của tôi! Ông giải thích—như thể tôi chưa biết điều ấy suốt hai mươi năm—rằng đồng tử là nô lệ thật sự tùy theo mức độ đồng tử của mình; là khí cụ thụ động của các lực vô hình mà ông không có phương tiện để kiểm nghiệm, và đối với sự thống trị của chúng, ông không có quyền lựa chọn. Tôi nói thế nào, ông cũng không chịu tin rằng toàn bộ vụ tối qua chỉ là trò đùa, một trong các cách giải khuây mà tôi và H. P. B. dùng để xả căng sau công việc nghiêm túc; ông cứ nhất quyết tôi là đồng tử, thế là chúng tôi đành chịu. Nhưng với chúng tôi thì đó là chuyện cười dài, và H. P. B. kể lại chẳng biết bao lần cho khách.
On the 5th April, T. A. Edison sent me his signed application for membership. I had had to see him about exhibiting his electrical inventions at the Paris Exposition of that year; I being the honorary secretary to a Citizens’ National Committee, which was formed at the request of the French Government, to induce the United States Congress to pass a bill providing for our country taking part in the first international exposition of the world’s industries since the fall of the Empire and the foundation of the French Republic. Edison and I got to talking about occult forces, and he interested me greatly by the remark that he had done some experimenting in that direction. His aim was to try whether a pendulum, suspended on the wall of his private laboratory, could be made to move by will-force. To test this he had used as conductors, wire of various metals, simple and compound, and tubes containing different fluids, one end of the conductor being applied to his forehead, the other connected with the pendulum. As no results have since been published, I presume that the experiments did not succeed. It may interest him, if he should chance to see this record, to know that in 1852 I met in Ohio a young man named Macallister, an ex-Shaker, who told me that he had discovered a certain fluid, by bathing his forehead with which he could transmit thought to another person employing the same fluid at an agreed time, however distant the two might be apart. I remember writing an article on the subject under the title of “Mental Telegraphing” to the old Spiritual Telegraph newspaper, of the late Mr. S. B. Britten. Having been acquainted with several noted American inventors, and learnt from them the psychologicalprocesses by which they severally got the first ideas of their inventions, I described these to Edison and asked him how his discoveries came to him. He said that often, perhaps while walking on Broadway with an acquaintance, and talking about quite other matters, amid the din and roar of the street, the thought would suddenly flash into his mind that such a desired thing might be accomplished in a certain way. He would hasten home, set to work on the idea, and not give it up until he had either succeeded or found the thing impracticable.
Ngày 5 tháng Tư, T. A. Edison gửi tôi đơn xin gia nhập có chữ ký của ông. Tôi cần gặp ông về việc trưng bày những phát minh điện học của ông tại Triển lãm Paris năm đó; lúc ấy tôi là tổng thư ký danh dự của một Ủy ban Công dân Quốc gia, lập theo lời thỉnh cầu của Chính phủ Pháp, để thúc giục Quốc hội Hoa Kỳ thông qua đạo luật cho nước ta tham gia cuộc triển lãm quốc tế đầu tiên về công nghiệp thế giới kể từ khi Đế chế sụp đổ và nền Cộng hòa Pháp ra đời. Edison và tôi nói chuyện về các mãnh lực huyền bí, và ông khiến tôi rất hứng thú khi nói rằng ông đã làm vài thí nghiệm theo hướng ấy. Mục tiêu của ông là thử xem một con lắc treo trên tường trong phòng thí nghiệm riêng có thể được làm chuyển động bằng lực-ý chí hay không. Để kiểm chứng, ông dùng làm dây dẫn các loại dây kim loại, đơn và hợp kim, và các ống chứa những chất lỏng khác nhau, một đầu dây dẫn áp vào trán, đầu kia nối với con lắc. Vì đến nay không thấy công bố kết quả, tôi đoán các thí nghiệm không thành. Có thể điều này sẽ khiến ông quan tâm, nếu ông tình cờ thấy ghi chép này, rằng vào năm 1852 tôi đã gặp ở Ohio một thanh niên tên Macallister, một cựu tín đồ Shaker, người nói với tôi rằng anh khám phá ra một loại lưu chất nào đó, nhờ tắm trán bằng nó mà anh có thể truyền tư tưởng cho người khác cùng dùng lưu chất ấy vào thời điểm đã hẹn, bất kể hai người cách xa nhau đến đâu. Tôi còn nhớ đã viết một bài về chủ đề này với nhan đề “Điện báo Tinh thần” cho tờ Spiritual Telegraph cũ của cố S. B. Britten. Vì quen biết với vài nhà phát minh Mỹ nổi tiếng, và biết từ họ các quá trình tâm lý nhờ đó họ lần lượt có được ý niệm đầu tiên về phát minh của mình, tôi kể cho Edison nghe và hỏi ông cách các khám phá đến với ông. Ông nói rằng thường thì, có lẽ khi đang đi bộ trên Broadway với một người quen và nói chuyện về chuyện khác hẳn, giữa tiếng ồn ào inh ỏi của phố, ý nghĩ sẽ đột ngột loé lên trong đầu rằng một điều ước ao nào đó có thể thực hiện theo một cách nhất định. Ông sẽ vội về nhà, bắt tay vào ý tưởng ấy, và không bỏ cuộc cho đến khi hoặc thành công hoặc thấy điều đó không thể làm được.
On the 17th April we began to talk with Sotheran, General T., and one or two other high Masons about constituting our Society into a Masonic body with a Ritual and Degrees; the idea being that it would form a natural complement to the higher degrees of the craft, restoring to it the vital element of Oriental mysticism which it lacked or had lost. At the same time, such an arrangement would give strength and permanency to the Society, by allying it to the ancient Brotherhood whose lodges are established throughout the whole world. Now that I come to look back at it, we were in reality but planning to repeat the work of Cagliostro, whose Egyptian Lodge was in his days so powerful a centre for the propagation of Eastern occult thought. We did not abandon the idea until long after removing to Bombay, and the last mention of it in my Diary is an entry to the effect that Swami Dayânand Sarasvati had promised me to compile a Ritual for the use of our New York and London members. Some old colleagues have denied the above facts, but, although they knew it not, the plan was seriously entertained by H. P. B. and myself, and we relinquished it only when we found the Society growing rapidly by its own inherent impetus and making it impolitic for us to merge it into the Masonic body.
Ngày 17 tháng Tư, chúng tôi bắt đầu bàn với Sotheran, Tướng T., và một hai vị Tam điểm cao cấp khác về việc cấu trúc Hội của mình thành một đoàn thể Tam điểm với Nghi điển và các Cấp bậc; ý tưởng là nó sẽ trở thành một bổ sung tự nhiên cho các bậc cao của ngành này, phục hồi cho nó yếu tố sinh động của chủ nghĩa thần bí phương Đông mà nó thiếu hoặc đã đánh mất. Đồng thời, một sắp đặt như vậy sẽ đem lại sức mạnh và sự bền vững cho Hội, bằng cách liên kết Hội với Huynh đệ đoàn cổ xưa có đạo viện thiết lập khắp hoàn cầu. Giờ nhìn lại, thực ra chúng tôi đã hoạch định lặp lại công việc của Cagliostro, mà Đạo viện Ai Cập của Ông từng là một trung tâm hùng mạnh trong thời Ông để truyền bá tư tưởng huyền bí Đông phương. Chúng tôi không từ bỏ ý định ấy cho đến mãi sau khi chuyển về Bombay, và lần cuối cùng tôi nhắc đến nó trong Nhật ký là một mục ghi rằng Swami Dayânand Sarasvati đã hứa với tôi soạn một Nghi điển để dùng cho các hội viên New York và Luân Đôn của chúng tôi. Vài cộng tác viên cũ đã phủ nhận các sự kiện trên, nhưng, dù họ không hay biết, kế hoạch đã được Bà H. P. B. và tôi cân nhắc rất nghiêm túc, và chúng tôi chỉ từ bỏ nó khi thấy Hội tăng trưởng nhanh chóng nhờ xung lực nội tại của chính mình và khiến cho việc hòa nhập vào đoàn thể Tam điểm trở nên không khôn ngoan.
One evening H. P. B. made a pretty phenomenon of duplication. A French physician, Dr. B., was one of a party of nine visitors at our rooms, and sat near H. P. B. ‘s. writing-table, so that the standing gas-light shone upon a large gold sleeve-button, bearing his initials, that he wore. H. P. B.’s eye being caught by its glitter, she reached across the table, touched the button, and then opening her hand, showed him and the rest of us a duplicate of the same. We all saw it, but she would not give it to either of us, and presently re-opening her hand, the Mâyâ had disappeared. One much more interesting thing she did for me, one evening when we two were alone. From time to time she had told me tales of adventure and doings about a number of persons; some in India, others in Western countries. This evening she was shuffling a pack of cards in her hands in an aimless sort of way, when suddenly she held the pack open towards me and showed me the visiting card of a certain British officer’s wife, who had chanced to see a Mahâtma in Northern India and fallen offensively in love with his splendid face. The card bore her name, and, in a lower corner, that of her husband’s regiment partly scratched out as with a knife, so that I might not be able to identify the lady if I should ever meet her in India. The shuffling went on, and every minute or two she would open the pack and show me the visiting cards of other persons known to us by name; some were glazed, some plain; some with names engraved in script, others in square lettering; some type-printed, some black-bordered, some large, and others small. It was a marvellous and quite unique phenomenon. Yet how queer it was that precious psychic force—so hard to generate, so easy to lose—should have been wasted to objectify, for a brief moment in each case, these astral phantoms of common visiting cards, when the same volume of force might have been employed to compel some great scientist to believe in the existence of the records of the Âkaúa and devote his energies to spiritual research. My respected sister, Mrs. Mitchell, who, with her husband and children, occupied a flat in the same apartment-house with us, was one day shown by H. P. B. a collection of gems and jewelry which, she says, must have represented a value of at least £10,000, and which she thought were part of her family inheritance. So little did she suspect that they were merely illusionary, that she was even incredulous when I told her that H. P. B. owned no such property. If she had, I am sure, she would never have allowed herself to be put to such straits as she was.
Một buổi tối, Bà H. P. B. làm một hiện tượng nhân đôi khá xinh xắn. Một bác sĩ người Pháp, tiến sĩ B., là một trong chín vị khách tại phòng chúng tôi, ngồi gần bàn viết của Bà H. P. B., đến nỗi ngọn đèn gas đứng chiếu lên một khuy măng sét bằng vàng lớn có khắc chữ cái tên Ông. Mắt Bà H. P. B. bị thu hút bởi ánh lấp lánh, Bà vươn tay qua bàn chạm vào chiếc khuy, rồi mở tay ra, cho Ông và tất cả chúng tôi xem một bản sao y như thế. Ai nấy đều trông thấy, nhưng Bà không chịu đưa cho ai cả, và chẳng mấy chốc khi mở tay lại, ảo lực Maya đã tan biến. Một điều còn thú vị hơn nhiều Bà làm cho tôi, một tối khi chỉ có hai chúng tôi. Thỉnh thoảng Bà kể tôi nghe những chuyện phiêu lưu và việc làm liên quan đến nhiều người; vài người ở Ấn Độ, vài người ở các xứ phương Tây. Tối đó Bà cầm một bộ bài trên tay xáo một cách vô thức, bỗng Bà giở bộ bài về phía tôi và cho tôi xem tấm danh thiếp của vợ một sĩ quan Anh nọ, người đã tình cờ gặp một vị Mahatma ở Bắc Ấn và vô phép si mê gương mặt lẫm liệt của Ngài. Tấm danh thiếp mang tên bà ấy, và ở một góc dưới có ghi tên trung đoàn của chồng bà, bị cào xước như bằng dao, để nếu tôi có tình cờ gặp bà ta ở Ấn Độ, tôi cũng không thể nhận dạng được. Việc xáo bài tiếp tục, và cứ mỗi phút hay hai phút Bà lại mở bộ bài ra cho tôi xem danh thiếp của những người khác quen biết chúng tôi qua tên tuổi; có tấm giấy láng, có tấm giấy thường; có tấm tên khắc chữ viết tay, có tấm chữ khắc vuông; có tấm in chữ chì, có tấm viền đen, có tấm lớn, có tấm nhỏ. Đó là một hiện tượng kỳ diệu và thật độc nhất vô nhị. Thế mà lạ thay, cái sinh lực thông linh quý báu—khó sinh, dễ tán—lại bị lãng phí để hiện hình, cho mỗi trường hợp trong khoảnh khắc, những ảo ảnh cảm dục của các tấm danh thiếp tầm thường, khi mà cùng một dung lượng sinh lực ấy có thể được dùng để buộc một nhà khoa học lớn tin vào sự hiện hữu của các ký lục Akasha và dốc sức vào nghiên cứu tinh thần. Người chị đáng kính của tôi, Bà Mitchell, cùng chồng con ở một căn hộ trong cùng tòa nhà với chúng tôi, một hôm được Bà H. P. B. cho xem một bộ sưu tập ngọc quý và đồ nữ trang mà theo lời bà ấy, hẳn trị giá ít nhất £10,000, và bà tưởng đó là một phần gia sản thừa kế của Bà. Bà chẳng chút nghi ngờ rằng chúng chỉ là ảo tượng, đến nỗi còn không tin khi tôi nói rằng Bà H. P. B. không sở hữu tài sản như vậy. Nếu có, tôi chắc Bà đã chẳng tự để mình lâm vào khốn quẫn như thế.
The nearer we approached the time for our change of base, the more vehement became H. P. B.’s praise of India, the Hindus, the entire Orient and Orientals as a whole, and her disparagement of Western people as a whole, their social customs, religious tyranny, and ideals. There were stormy evenings at the Lamasery, among which stands out one episode very distinctly. Walter Paris, the artist, and one of the best of fellows, had lived at Bombay some years as Government Architect, and was glad to talk with us about India. But not having our excessive reverence for the country and sympathy for the people, he would often offend H. P. B.’s sensitiveness by remarks on what I now know to be Anglo-Indian lines. One evening he was talking about an old servant of his who had committed some stupidity in harnessing or saddling a horse, and quietly remarked that he had slashed the man with his whip. Instantly, as if she had received the blow across her own face, H. P. B. sprang up, stood before him, and in a speech of about five minutes gave him such a scathing rebuke as to make him sit speechless. She stigmatised the act as one of cowardice, and made it serve as a text for a neat discourse on the treatment of the Oriental races by the Anglo-Indian ruling class. This was not a mere casual outburst adapted to the Western market; she preserved the same tone from first to last, and I have often heard her at Allahabad, Simla, Bombay, Madras, and elsewhere, use the same boldness of speech to the highest Anglo-Indian officials.
Càng gần đến lúc đổi địa bàn, Bà H. P. B. càng ca ngợi Ấn Độ, người Hindu, toàn thể Phương Đông và người phương Đông nói chung, và càng chê bai người Tây phương nói chung, phong tục xã hội, ách bạo quyền tôn giáo, và các lý tưởng của họ. Có những buổi tối giông bão tại Lamasery, trong đó nổi bật một chuyện rất rõ nét. Họa sĩ Walter Paris, một người bạn rất tốt, đã sống ở Bombay vài năm với tư cách Kiến trúc sư Chính phủ, và vui lòng đàm đạo với chúng tôi về Ấn Độ. Nhưng vì không có lòng kính trọng quá mức đối với xứ sở ấy và lòng đồng cảm với dân chúng như chúng tôi, Ông thường làm tổn thương tính nhạy cảm của Bà H. P. B. bằng những lời nhận xét theo quan điểm Anh-Ấn mà giờ đây tôi biết là như vậy. Một buổi tối Ông nói về một người hầu cũ của mình đã phạm điều ngu ngốc khi thắng hay yên cương ngựa, và thản nhiên nhận xét rằng Ông đã quất người ấy bằng roi. Lập tức, như thể chính Bà vừa bị quất vào mặt, Bà H. P. B. đứng bật dậy, đứng trước mặt Ông, và trong khoảng năm phút, Bà dành cho Ông một lời quở trách gay gắt khiến Ông ngồi lặng người. Bà gán cho hành vi ấy là hèn nhát, và lấy đó làm đề tựa cho một bài diễn từ súc tích về cách đối xử với các chủng tộc phương Đông của giai cấp thống trị Anh-Ấn. Đây không phải là một cơn bộc phát ngẫu hứng để chiều thị hiếu Tây phương; Bà giữ cùng giọng điệu ấy từ đầu đến cuối, và tôi đã nhiều lần nghe Bà tại Allahabad, Simla, Bombay, Madras, và nơi khác, dùng cùng sự bạo dạn ngôn từ ấy với các quan chức Anh-Ấn cao nhất.
One way H. P. B. had of beguiling tedious hours after Isis Unveiled was off our hands, was to draw caricatures on playing-cards, bringing the pips in to the pictures. Several of these clever productions were very laughable. One, made out of the Ten of Clubs, was a minstrel performance; the grotesque contortions of the “end men,” the solemn caddishness of the “Interrogator,” and the amiable vacuity of the intermediates being admirably delineated. Another was a Spiritualistic séance, with banjo, accordeons, and tambourines flying through the air, a bucket inverted over one “investigator’s” head, and an impish little elemental grinning from a lady’s lap as she holds his forked tail in her hand under the impression that it is part of the body of some departed friend. A third card—made out of a Seven of Hearts, I think—shows two fat monks at a table laden with turkey, ham, and other delicacies, while bottles of wine stand ready at hand, and others are cooling in an ice vase on the floor. One of the reverend fathers, who has a most animal cast of features, is putting his hand behind him to receive a billet-doux from a prim servant-maid in cap and apron. Still another represents a policeman catching a runaway thief by the foot; another, a couple of swell Tommies walking with their sweethearts; a third, a patriarchal negro, running with his black grandchild in his arms, etc., etc. Quite recently I have learnt that her late father had a special talent in this same direction, so it was quite easy to account for her cleverness. I told her I thought it a pity that she should not make up an entire pack in this fashion, as it would surely yield her goodly sum as copyright. She said she should, but the mood did not last long enough to bring the desired result.
Một cách tiêu khiển những giờ dài lê thê mà Bà H. P. B. có, sau khi Isis Unveiled đã xong phần chúng tôi phải lo, là vẽ hí họa trên các quân bài, đưa các chấm số vào tranh. Vài tác phẩm khéo léo trong số này thật rất khôi hài. Một bức, làm từ quân Mười Chuồn, là một buổi diễn của ban hát rong; những vặn vẹo kỳ khôi của “những kẻ ngồi đầu dãy”, cái vẻ trịch thượng thô lỗ của “Người chất vấn”, và vẻ ngây ngô đáng mến của những nhân vật ở giữa đều được phác họa tuyệt khéo. Một bức khác là một Buổi gọi hồn, với banjo, phong cầm, và trống lắc bay trong không trung, một cái xô úp lên đầu một “nhà điều tra”, và một tiểu hành khí tinh quái nhe răng cười trên lòng một phụ nữ khi bà ta nắm cái đuôi chẻ hai của nó trong tay, tưởng rằng đó là một phần thân thể của một người bạn đã khuất. Một quân bài thứ ba—tôi nghĩ làm từ Bảy Cơ—vẽ hai thầy tu béo ngồi bên bàn chất đầy gà tây, giăm bông, và các món ngon khác, trong khi những chai rượu thì sẵn sàng trên bàn, và những chai khác đang làm mát trong một bình băng đặt dưới sàn. Một trong hai vị giáo sĩ, có nét mặt rất thú tính, đang thò tay ra phía sau để nhận một bức thư tình từ cô hầu gái kiểu cách đội mũ và đeo tạp dề. Lại một bức khác vẽ một cảnh sát túm chân một tên trộm đang chạy; một bức nữa, một đôi trai gái—anh chàng lính Anh diện bảnh đi cùng người yêu; bức thứ ba, một ông lão da đen dáng phụ lão, đang chạy với đứa cháu nội đen nhẻm trên tay, v.v. Gần đây tôi mới biết cha quá cố của Bà có một năng khiếu đặc biệt theo cùng hướng này, nên thật dễ hiểu vì sao Bà lại khéo đến thế. Tôi bảo Bà rằng thật uổng nếu Bà không vẽ trọn một bộ theo cách này, vì chắc chắn sẽ mang lại cho Bà một khoản tiền bản quyền khá hậu. Bà nói Bà sẽ làm, nhưng tâm trạng không kéo dài đủ lâu để mang lại kết quả mong muốn.
—
On the 8th July she took out her naturalisation papers, went with me to the Superior Court, and was duly sworn in as a citizen of the United States of America. She describes it thus in my Diary: “H. P. B. was made to swear eternal affection, devotion and defence to and of the U. S. Constitution, forswear every particle of allegiance to the Russian Emperor, and was made a ‘Citizen of the U. S. of America.’ Received her naturalisation papers and went home happy.” Of course, the next day’s American papers were full of accounts of the event, and reporters were sent to interview the new citizen, who made them all laugh with her naive opinions upon politics and politicians.
Ngày 8 tháng Bảy Bà lấy giấy tờ nhập quốc tịch, đi với tôi tới Tòa Thượng thẩm, và đã tuyên thệ chính thức trở thành công dân Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Bà mô tả như sau trong Nhật ký của tôi: “H. P. B. bị buộc thề tình cảm, tận tụy và bảo vệ vĩnh viễn đối với Hiến pháp Hoa Kỳ, thề từ bỏ từng mảy may thần phục Hoàng đế Nga, và đã trở thành một ‘Công dân Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’. Nhận giấy nhập quốc tịch và về nhà hạnh phúc.” Dĩ nhiên, báo chí Mỹ ngày hôm sau đầy rẫy tường thuật về sự kiện, và phóng viên được cử đến phỏng vấn công dân mới, người đã làm họ cười ồ với những ý kiến ngây thơ về chính trị và các chính khách.
The formation of the British Theosophical Society, in London (now called the London Lodge, T. S.), occupied a good deal of my attention during the early summer months of 1878. This, our first Branch, was finally organised on June 27, by Dr. J. Storer Cobb, LL.D., Treasurer of the T. S., whose visit to London at the time was availed of to make him my official agent for this purpose. Mr. Sinnett has kindly favoured me with the following copy of the record of the proceedings, from the Minute Book of the Lodge in his official custody; which I publish, because of its historical interest:
Việc thành lập Hội Thông Thiên Học Anh quốc tại Luân Đôn (nay gọi là London Lodge, T. S.) chiếm khá nhiều sự chú ý của tôi trong những tháng đầu hè năm 1878. Chi nhánh đầu tiên của chúng tôi được thành lập ngày 27 tháng Sáu, do Tiến sĩ J. Storer Cobb, LL.D., Thủ quỹ của T. S., người đang thăm Luân Đôn vào thời điểm đó, và chúng tôi nhân cơ hội này cử Ông làm đại diện chính thức của tôi cho mục đích ấy. Ông Sinnett đã tử tế gửi cho tôi bản sao biên bản các thủ tục, trích từ Sổ Biên bản của Hội quán mà Ông đang giữ theo trách nhiệm chính thức; tôi công bố vì giá trị lịch sử của nó:
MEETING OF FELLOWS.
HỌP CỦA CÁC HỘI VIÊN.
Held at 38 Great Russell Street, London, June 27, 1878.
Tổ chức tại số 38 phố Great Russell, Luân Đôn, ngày 27 tháng Sáu, 1878.
Present: Fellows, J. Storer Cobb, Treasurer (New York Society), C. C. Massey, Dr. C. Carter Blake, Dr. George Wyld, Dr. H. J. Billing, and E. Kislingbury.
Hiện diện: Các Hội viên, J. Storer Cobb, Thủ quỹ (Hội New York), C. C. Massey, Tiến sĩ C. Carter Blake, Tiến sĩ George Wyld, Tiến sĩ H. J. Billing, và E. Kislingbury.
Fellow J. Storer Cobb in the chair, read letters from Mr. Yarker, Dr. K. Mackenzie, Captain Irwin, and Mr. R. P. Thomas, expressing regret at their unavoidable absence, and sympathy with the objects of the meeting; also a letter from Rev. W. Stainton Moses, stating that he was unable to take part in the meeting, having resigned his Fellowship in the New York Society.
Hội viên J. Storer Cobb, chủ tọa, đọc thư của Ông Yarker, Tiến sĩ K. Mackenzie, Thuyền trưởng Irwin, và Ông R. P. Thomas, bày tỏ tiếc nuối vì vắng mặt bất khả kháng, và đồng cảm với mục đích của cuộc họp; cũng đọc một bức thư của Mục sư W. Stainton Moses, nói rằng Ông không thể tham gia cuộc họp, vì đã từ nhiệm Hội viên của Hội New York.
Mr. Treasurer Cobb having stated President Olcott’s instructions as to the basis of an English branch society, as communicated since a former meeting of Fellows in this place, proposed to retire, as it was not his intention to become a member of the new branch. On his being invited to remain as a listener, an informal discussion ensued, and it was finally Resolved, on the motion of Fellow Massey, seconded by Dr. H. J. Billing, “that, in the opinion of the English Fellows of the Theosophical Society of New York, present at this meeting, it is desirable to form a Society in England, in connection and in sympathy with that body.”
Ông Thủ quỹ Cobb, sau khi trình bày chỉ thị của Chủ tịch Olcott về nền tảng một chi nhánh hội tại Anh, như đã được thông báo kể từ một cuộc họp trước đây của các Hội viên tại nơi này, đề nghị rút lui, vì Ông không có ý định trở thành hội viên của chi nhánh mới. Khi được mời ở lại với tư cách người lắng nghe, một cuộc thảo luận không chính thức diễn ra, và cuối cùng Nghị quyết được thông qua, theo đề nghị của Hội viên Massey, được Tiến sĩ H. J. Billing hỗ trợ, “rằng, theo ý kiến của các Hội viên Anh của Hội Thông Thiên Học New York, có mặt tại cuộc họp này, thì việc thành lập một Hội tại Anh, có liên hệ và đồng cảm với đoàn thể ấy, là điều đáng mong muốn.”
In accordance with the paper of instructions received from the President, the meeting proceeded to discuss the question of a President of the Branch Society, and on the ballet being taken, C. C. Massey was found to be chosen President.
Theo bản chỉ thị nhận từ Chủ tịch, cuộc họp tiến hành thảo luận vấn đề Chủ tịch của Chi nhánh Hội, và khi bỏ phiếu kín, C. C. Massey được bầu làm Chủ tịch.
Mr. Massey, in accepting the office, made a few remarks and took the chair. It was proposed by him, and seconded by Dr. Carter Blake, that Miss Kislingbury be Secretary to the Branch Society. This was carried and accepted by Miss K., pro term.
Ông Massey, khi nhận nhiệm vụ, có đôi lời và lên làm chủ tọa. Ông đề nghị, được Tiến sĩ Carter Blake hỗ trợ, cử Cô Kislingbury làm Thư ký cho Chi nhánh Hội. Đề nghị được thông qua và Cô K. nhận tạm thời.
The meeting was adjourned until further advices from New York, and the Secretary was requested to furnish a copy of these minutes to Col. Olcott (President) and a copy of the Resolution, above recorded, to the absent English members.
Cuộc họp tạm hoãn cho đến khi có thêm chỉ thị từ New York, và đề nghị Thư ký gửi một bản sao biên bản này cho Đại tá Olcott (Chủ tịch) và một bản sao Nghị quyết nói trên cho các hội viên Anh vắng mặt.
The following memorandum was then drawn up and signed, and given to the Secretary to forward to Col. Olcott, viz.:
Bản ghi nhớ sau đây được thảo ra và ký, giao cho Thư ký gửi cho Đại tá Olcott, như sau:
“LONDON, June 27, 1878.
“LUÂN ĐÔN, ngày 27 tháng Sáu, 1878.
“To
“Kính gửi
“COL. HENRY S. OLCOTT,
“ĐẠI TÁ HENRY S. OLCOTT,
President of the T. S., New York.
Chủ tịch T. S., New York.
“I hereby certify that this day has been held a meeting at which has been formed an English branch of the above Society, of which Branch, Fellow Charles Carleton Massey has been, by ballot of the Fellows present, elected President.
“Tôi xin chứng nhận rằng hôm nay đã diễn ra một cuộc họp, trong đó đã thành lập một chi nhánh Anh của Hội nói trên, và tại Chi nhánh này, Hội viên Charles Carleton Massey đã được bầu làm Chủ tịch theo bỏ phiếu của các Hội viên hiện diện.
(Signed) “JOHN STORER COBB.
(Đã ký) “JOHN STORER COBB.
Treasurer N. Y. Society.
Thủ quỹ Hội New York.
(Signed) C. C. MASSEY.”
(Đã ký) C. C. MASSEY.”
My official letters recognising the British Theosophical Society and ratifying the proceedings at the above reported meeting, were written July 12, 1878, and sent to Mr. C. C. Massey and Miss E. Kislingbury, the President and the Secretary.
Thư chính thức của tôi công nhận Hội Thông Thiên Học Anh quốc và phê chuẩn các thủ tục tại cuộc họp nêu trên được viết ngày 12 tháng Bảy, 1878, và gửi cho Ông C. C. Massey và Cô E. Kislingbury, Chủ tịch và Thư ký.
There is an entry in my Diary for October 25th which is interesting as showing the faculty of clairvoyance that H. P. B. sometimes exercised. It says:”O’Donovan, Wimbridge, H. P. B. and I were at dinner when the servant brought in a letter from Massey left at the moment by the postman. Before it came, H. P. B. announced its coming and nature, and when I received it and before the seal was broken, she said it contained a letter from Dr. Wyld, and read that also without looking at it.”
Có một mục ghi trong Nhật ký của tôi ngày 25 tháng Mười rất thú vị, cho thấy năng lực thông nhãn mà đôi khi Bà H. P. B. sử dụng. Ghi rằng: “O’Donovan, Wimbridge, H. P. B. và tôi đang ăn tối thì người hầu mang vào một bức thư của Massey vừa được người đưa thư đem đến. Trước khi thư đến, Bà H. P. B. đã báo trước sự đến và nội dung của nó, và khi tôi nhận được, trước khi bẻ dấu niêm, Bà nói trong đó có một bức thư của Tiến sĩ Wyld, và đọc cả thư ấy mà không cần nhìn.”
I recollect taking the cover from the hand of the servant and laying it beside my plate, intending to defer reading it until we rose from the table. Between it and H. P. B. stood a large earthenware water-pitcher, yet while it lay there she first read the contents of Massey’s letter and then those of the enclosure from Dr. Wyld. I find, moreover, that the covering letter had Mahâtmic writing on one of the pages, and that I returned it to the sender with a statement of the facts, signed by myself and Mr. Wimbridge.
Tôi còn nhớ đã lấy phong bì từ tay người hầu và đặt nó bên cạnh đĩa của mình, định để đến khi đứng dậy khỏi bàn mới đọc. Giữa phong bì và Bà H. P. B. là một chiếc bình nước bằng sành lớn, vậy mà trong lúc nó nằm đó, Bà đã đọc trước tiên nội dung thư của Massey rồi cả phần thư đính kèm của Tiến sĩ Wyld. Tôi cũng thấy rằng bức thư gửi kèm có chữ viết của các Mahatma trên một trong những trang, và tôi đã gửi trả lại cho người gửi, kèm một bản tường thuật sự việc, có chữ ký của tôi và Ông Wimbridge.
It is a rather notable coincidence that several astrologers, clairvoyants, and Indian ascetics should have prophesied that H. P. B. would die at sea. I find one of the sort noted on the page for November 2, 1878. A gentleman psychic, a friend of Wimbridge’s, foretold H. P. B.’s death at sea—a sudden death. Doubted that she would even reach Bombay.” Majji, the Benares Yoginî, made the same prognostic as to the place of H. P. B.’s death and even the time, but neither proved correct. No more did a card-reader at New York who predicted H. P. B.’s death by murder before 1886. In entering the affair H. P. B. very naturally put two points of exclamation after the word murder, and cynically added the remark: “Nothing like clairvoyance!”
Thật là một sự trùng hợp đáng chú ý khi nhiều nhà chiêm tinh, người thông nhãn, và khổ hạnh Ấn Độ đã tiên tri rằng Bà H. P. B. sẽ chết trên biển. Tôi thấy một trường hợp như thế được ghi ngày 2 tháng Mười Một, 1878. Một quý ông thông linh, bạn của Wimbridge, đã dự báo cái chết trên biển—một cái chết đột ngột—của Bà H. P. B. Ông nghi ngờ rằng Bà còn không kịp đến Bombay.” Majji, nữ du-già Benares, cũng đưa ra dự báo tương tự về nơi Bà H. P. B. sẽ mất, thậm chí cả thời điểm, nhưng đều không đúng. Cũng không đúng là một thầy xem bài ở New York đã đoán rằng Bà H. P. B. sẽ bị ám sát trước năm 1886. Khi ghi lại vụ việc, Bà H. P. B. rất tự nhiên đã đặt hai dấu chấm than sau chữ “ám sát”, và giễu cợt thêm lời nhận xét: “Chẳng gì bằng thông nhãn!”
One of our visitors was more successful as a prophet, but he did not try his faculty on H. P. B. Here is the description I wrote of him in the Diary:
Một người khách của chúng tôi thì làm tiên tri thành công hơn, nhưng Ông không thử năng lực của mình trên Bà H. P. B. Đây là mô tả tôi viết về Ông trong Nhật ký:
“A mystical Hebrew physician. A strange, very strange man. Has prescience as to visitors, deaths, and a spiritual insight as to their maladies. Old, thin, stooping; his hair thin, fine, grizzled and stands out in all directions from his noble head. Rouges his cheeks to correct their unnatural pallor. Has a habit of throwing his head far back and looking up into space as he listens or converses. His complexion is waxen, his skin transparent and extremely thin. He wears summer clothing in the depth of winter. He has the peculiar habit of saying when about to answer: ‘Vell, see he-ere, tee-ar!’”
“Một bác sĩ Do Thái thần bí. Một con người lạ, rất lạ. Có khả năng linh tri về khách đến, cái chết, và trực giác tinh thần về bệnh tật của họ. Già, gầy, còng; tóc thưa, mảnh, muối tiêu và dựng tỏa quanh chiếc đầu cao nhã. Đánh hồng má để che đi vẻ tái xanh bất thường. Có thói quen ngửa hẳn đầu ra sau và nhìn lên khoảng không khi lắng nghe hoặc trò chuyện. Nước da như sáp, làn da trong mờ và mỏng vô cùng. Mặc đồ mùa hè giữa lúc đông giá. Có thói quen đặc biệt, khi sắp trả lời thường nói: ‘Vâng, nghe nè, thưa ngài!’”
For thirty years he had studied the Kabbalah, and his conversations with H. P. B. were largely confined to its mysteries. He said one evening in my hearing that despite his thirty years’ researches he had not discovered the true meanings that she read into certain texts, and that illumined them with a holy light.
Trong ba mươi năm Ông đã nghiên cứu Kabbalah, và cuộc đàm đạo giữa Ông với Bà H. P. B. phần lớn xoay quanh các huyền nhiệm của nó. Một buổi tối, tôi nghe Ông nói rằng, bất chấp ba mươi năm khảo cứu, Ông vẫn chưa khám phá được những nghĩa chân thật mà Bà đọc ra trong một số bản văn, những nghĩa làm chúng bừng sáng bằng một luồng quang minh thánh thiện.
Our departure having been finally decided upon, I began in the autumn of 1878 to get my worldy affairs into order. An active correspondence was kept up with our Bombay and Ceylon friends (a number of Buddhists and Hindus joined the T. S. by letter), our small, library was shipped, and little by little our household goods were sold or given away, We made no parade of intentions, but our rooms were thronged more than ever by the friends and acquaintances to whom they became known. H. P. B.’s entries in my Diary during my frequent absences from New York in the last weeks, testify to the nervous eagerness she felt to get away, and her fears that my plans might miscarry. In the entry of October 22d she writes—speaking of the urgency of our Mahâtmas: “N—went off watch and in came S—with orders from—to complete all by the early part of December. Well, H. S. O. is playing his great final stake.” There is reference here to the change of personalities in the Intelligences controlling the H. P. B. body, and the entries in different handwritings support this idea. A similar entry occurs on November 14th, where it is said that we must use every exertion to get away by the 20th December at latest. There is a final paragraph on that page to this effect: “O gods, O India of the golden face, is this really the beginning of the end?” On November 21st other urgent orders came through the same channel, and we were bidden to begin packing our trunks. Various persons wished to accompany us to India, and some made efforts to do so, but the party finally comprised but four—H. P. B., Miss Bates, an English governess, Mr. Wimbridge, an artist and architect, and myself. On the 24th we were at it, and the following day the first of our intended party of four, Miss Bates, sailed for Liverpool, taking two of H. P. B.’s trunks with her. Again and again came the orders to hasten our departure. Writing about the unexpected resignation of a member, H. P. B. exclaims: “Oh! this, wretched brood; when shall we be rid of it!” The next day’s entry (in red pencil and large letters) says, â propos of my being ready soon: “His fate depends on that:” our remaining furniture must be disposed of at auction before December 12th; and the sale actually came off on the 9th. That day she writes: “Went to bed at four and was roused again at six, thanks to M—who locked the door and Jenny (the servant) could not get in. Got up, breakfasted and went off to the Battery to meet—(an occultist connected with the Lodge of the White Brotherhood). Came back at two and found an infernal row and hullabaloo at the auction. All our things went for a song, as they say in America... 5 P.M.—Everything gone: Baron de Palm adieu! Supped on a board three inches wide!”
Khi việc khởi hành đã được quyết định dứt khoát, vào mùa thu 1878 tôi bắt đầu thu xếp công chuyện đời thường của mình. Chúng tôi duy trì thư từ tích cực với bạn bè ở Bombay và Tích Lan (một số Phật tử và tín đồ Ấn giáo gia nhập T. S. bằng thư), thư viện nhỏ của chúng tôi được gửi đi, và dần dần những đồ dùng trong nhà được bán hoặc cho tặng. Chúng tôi không phô trương ý định, nhưng phòng ốc còn đông khách khứa hơn trước—những bạn bè và quen biết biết tin ấy. Những mục Bà H. P. B. ghi trong Nhật ký của tôi trong những lần tôi vắng New York vào những tuần lễ cuối, cho thấy sự nôn nóng căng thẳng Bà cảm thấy để được ra đi, và nỗi sợ rằng kế hoạch của tôi có thể đổ vỡ. Trong mục ngày 22 tháng Mười, Bà viết—nói về sự khẩn thiết của các vị Mahatma chúng tôi: “N—rời phiên, S—vào với mệnh lệnh từ—phải hoàn tất mọi việc vào đầu tháng Mười Hai. Vâng, H. S. O. đang tung nước cờ lớn cuối cùng của mình.” Ở đây có nhắc đến việc thay đổi nhân cách trong các Trí lực kiểm soát thân xác H. P. B., và những mục ghi bằng các nét chữ khác nhau củng cố ý niệm này. Một mục tương tự xuất hiện ngày 14 tháng Mười Một, nói rằng chúng ta phải dốc hết sức để đi vào ngày 20 tháng Mười Hai muộn nhất. Có một đoạn cuối trên trang ấy như sau: “Ôi các thần linh, ôi Ấn Độ dung nhan vàng ròng, đây thật là khởi đầu của đoạn kết sao?” Ngày 21 tháng Mười Một, mệnh lệnh khác lại đến qua cùng kênh, và chúng tôi được truyền bắt đầu xếp hành lý. Nhiều người muốn đi cùng chúng tôi sang Ấn Độ, và vài người đã cố gắng thực hiện, nhưng rốt cuộc đoàn chỉ còn bốn người—Bà H. P. B., Cô Bates, một cô giáo người Anh, Ông Wimbridge, một họa sĩ kiêm kiến trúc sư, và tôi. Ngày 24, chúng tôi bắt tay làm, và ngày hôm sau, người đầu tiên trong bốn người dự tính của chúng tôi, Cô Bates, đã lên tàu đi Liverpool, mang theo hai chiếc rương của Bà H. P. B. Hết lần này đến lần khác mệnh lệnh hối thúc khởi hành. Viết về việc một hội viên bất ngờ từ nhiệm, Bà H. P. B. kêu lên: “Ôi! cái lũ khốn khổ này; bao giờ chúng ta mới thoát được nó!” Mục ghi ngày hôm sau (bằng bút chì đỏ, chữ lớn) nói, nhân việc tôi sắp sửa xong: “Số phận của ông tùy thuộc vào việc ấy”; số đồ đạc còn lại của chúng tôi phải đem bán đấu giá trước ngày 12 tháng Mười Hai; và cuộc bán thực tế đã diễn ra ngày mùng 9. Hôm đó Bà viết: “Lên giường lúc bốn giờ, và bị dựng dậy lúc sáu giờ, nhờ M—khóa cửa nên Jenny (người hầu) không vào được. Dậy, ăn sáng và đi tới Battery để gặp—(một nhà huyền bí học liên hệ với Đạo viện của Huynh đệ Đoàn Chánh đạo). Trở về lúc hai giờ và thấy một cảnh cãi vã địa ngục và huyên náo ở buổi đấu giá. Mọi thứ của chúng tôi bị bán rẻ mạt, như người Mỹ nói... 5 giờ chiều—Mọi thứ đã đi: Vĩnh biệt Nam tước de Palm! Ăn tối trên một tấm ván rộng ba inch!”
Then there was a skurry and a rush of visitors, articles appearing in the papers, replies written by H. P. B. On the 13th I received from the President of the United States an autograph letter of recommendation to all U.S. Ministers and Consuls; and from the Department of State a special passport such as is issued to American diplomats, and a commission to report to Government upon the practicability of extending the commercial interests of our country in Asia. Those documents proved useful later on in India, when H. P. B. and I were under suspicion of being Russian spies! The particulars of which farcical episode will be told in their proper place.
Rồi là một đợt hấp tấp vội vàng khách tới, bài vở trên báo xuất hiện, thư trả lời do Bà H. P. B. viết. Ngày 13 tôi nhận từ Tổng thống Hợp chúng quốc một bức thư tay giới thiệu gửi tới tất cả các Đại sứ và Lãnh sự Hoa Kỳ; và từ Bộ Ngoại giao một hộ chiếu đặc biệt loại cấp cho các nhà ngoại giao Hoa Kỳ, cùng một ủy nhiệm báo cáo cho Chính phủ về tính khả thi của việc mở rộng lợi ích thương mại của nước ta tại châu Á. Những giấy tờ ấy hóa ra hữu ích sau này ở Ấn Độ, khi Bà H. P. B. và tôi bị nghi là gián điệp Nga! Chi tiết của màn khôi hài ấy sẽ được kể ở đúng chỗ của nó.
I find entries in the Diary showing that I got scarcely any rest during these latter days, sitting up all night to write letters, rushing away to Philadelphia and other towns, snatching a morsel of food as I could get it: while throughout the whole narrative sounds the boom of the orders to depart before the fixed day of grace—the 17th—should pass away. H. P. B.’s writing grows scratchy, and on the page for December 15th I notice two of the above-mentioned variants of her script, which show that her body was occupied by two of the Mahâtmas on that same evening. I had bought an Edison phonograph of the original pattern, and on that evening quite a number of our members and friends, among them a Mr. Johnston, whom Edison had sent as his personal representative (he being unavoidably absent), talked into the voice-receiver messages to our then known and unknown brothers in India. The several tinfoil sheets, properly marked for identification, were carefully removed from the cylinder, packed up, and they are still kept in the Adyar Library, for the edification of future times. [63] Among the voices kept are those of H. P. B.—a very sharp and clear record,—myself, Mr. Judge and his brother John, Prof. Alex. Wilder, Miss Sarah Cowell, two Messrs. Laffan, Mr. Clough, Mr. D. A. Curtis, Mr. Griggs, Mrs. S. R. Wells, Mrs. and Miss Amer, Dr. J. A. Weisse, Mr. Shinn, Mr. Terriss, Mr. Maynard, Mr. E. H. Johnston, Mr. O’Donovan, etc., of whom all were clever, and some very well known as authors, journalists, painters, sculptors, musicians, and in other ways.
Tôi thấy những mục trong Nhật ký cho thấy tôi hầu như không được nghỉ ngơi gì trong những ngày cuối này, thức suốt đêm để viết thư, vội vã đi Philadelphia và các thị trấn khác, chộp vội miếng ăn khi có thể: trong khi suốt thiên tường thuật vang vọng tiếng trống thúc giục phải rời đi trước khi ngày ân hạn định sẵn—ngày 17—trôi qua. Nét chữ của Bà H. P. B. càng lúc càng nguệch ngoạc, và trên trang ngày 15 tháng Mười Hai, tôi nhận ra hai biến thể nói trên trong chữ viết của Bà, cho thấy thân xác Bà được hai vị Mahatma luân phiên sử dụng ngay trong buổi tối ấy. Tôi đã mua một máy ghi âm của Edison kiểu nguyên thủy, và tối hôm đó khá đông hội viên và bạn hữu của chúng tôi, trong đó có một Ông Johnston, do Edison cử làm đại diện riêng của Ông (vì Ông bắt buộc phải vắng mặt), đã nói vào ống thu âm những thông điệp gửi đến các huynh đệ của chúng tôi lúc bấy giờ đã biết và chưa biết ở Ấn Độ. Những tấm thiếc mỏng, được đánh dấu cẩn thận để nhận dạng, được tháo khỏi trục, đóng gói, và hiện vẫn được lưu tại Thư viện Adyar, cho đời sau tham khảo. Trong số các giọng được lưu lại có của Bà H. P. B.—bản ghi rất sắc và rõ,—của tôi, Ông Judge và người anh John của Ông, Giáo sư Alex. Wilder, Cô Sarah Cowell, hai Ông Laffan, Ông Clough, Ông D. A. Curtis, Ông Griggs, Bà S. R. Wells, Bà và Cô Amer, Tiến sĩ J. A. Weisse, Ông Shinn, Ông Terriss, Ông Maynard, Ông E. H. Johnston, Ông O’Donovan, v.v., tất cả đều là những người tài, và vài vị rất nổi tiếng với tư cách tác giả, ký giả, họa sĩ, nhà điêu khắc, nhạc sĩ, và trên các phương diện khác.
The 17th December was our last day on American soil. H. P. B.’s entry says: “Great day! Olcott packed up.... what next? All dark—but tranquil.” And then comes, written in large letters, the heart-cry of joy, CONSUMMATUM EST! The closing paragraph reads thus: “Olcott returned at 7 P.M. with the tickets for the British Steamboat, the Canada, and wrote letters until 11:30. Curtis and Judge passed the evening. Maynard took H. P. B. [See the writers always speaking of her in the third person] to dine at his house. She returned home at 9. He made her a present of a tobacco-pouch. Charles (our big cat) lost!! At near 12, midnight, H.S.O. and H. P. B. took leave of the chandelier and drove off in a carriage to the steamer.” So closes the first volume of the history of the Tpeosophical Society with the departure of its Founders from America.
Ngày 17 tháng Mười Hai là ngày cuối cùng của chúng tôi trên đất Mỹ. Mục của Bà H. P. B. ghi: “Ngày trọng đại! Olcott thu xếp hành lý... kế tiếp là gì? Tất cả đều tối—nhưng bình thản.” Và rồi đến, viết bằng chữ lớn, tiếng kêu hân hoan tận đáy lòng: MỌI SỰ ĐÃ HOÀN TẤT! Đoạn kết viết như sau: “Olcott trở về lúc 7 giờ tối với vé tàu cho chuyến tàu hơi nước Anh, chiếc Canada, và viết thư đến 11 giờ 30. Curtis và Judge ghé chơi buổi tối. Maynard đưa Bà H. P. B. [Xem những người chép luôn nói về Bà ở ngôi thứ ba] đến nhà Ông dùng bữa. Bà trở về nhà lúc 9 giờ. Ông tặng Bà một chiếc túi đựng thuốc lá. Charles (con mèo to của chúng tôi) mất!! Gần 12 giờ đêm, H. S. O. và H. P. B. từ biệt chiếc đèn chùm và lên xe ngựa ra tàu.” Thế là khép lại tập đầu của lịch sử Hội Thông Thiên Học với việc các Đấng Sáng Lập rời khỏi Mỹ.
Behind them lay three years of struggles; of obstacles surmounted; of crude plans partly worked out; of literary labour; of desertions of friends; of encounters with adversaries; of the laying of broad foundations for the structure that in time was destined to arise for the gathering in of the nations, but the possibility of which was then unsuspected by them. For they had builded better than they knew—better, at any rate, than I knew. What lay in the future we foresaw not. The words of H. P. B. show that: “All dark, but tranquil.” The marvellous extension of our Society had not entered even into our dreams. An ex-officer of ours has published the statement that the Society had died a natural death before we left for India, the diagram opposite will show that, while it had dwindled to almost nothing, it began to revive from the moment its executive centre was shifted to India.
Sau lưng họ là ba năm vật lộn; những chướng ngại vượt qua; những kế hoạch thô sơ được thực hiện một phần; lao lực trước tác; sự bỏ đi của bè bạn; những lần chạm trán đối thủ; việc đặt những nền móng rộng để dựng lên tòa kiến trúc mà theo thời gian sẽ quy tụ các dân tộc, nhưng khả thể của nó thời ấy còn nằm ngoài sự ngờ vực của họ. Vì họ đã xây tốt hơn điều họ biết—ít nhất là tốt hơn điều tôi biết. Tương lai chứa gì chúng tôi không tiên liệu. Lời của Bà H. P. B. đã cho thấy điều đó: “Tất cả đều tối, nhưng bình thản.” Sự bành trướng kỳ diệu của Hội chúng tôi còn chưa lọt vào cả trong giấc mơ. Một cựu viên chức của chúng tôi từng công bố rằng Hội đã chết một cái chết tự nhiên trước khi chúng tôi lên đường sang Ấn Độ, biểu đồ ở trang đối cho thấy rằng, trong khi Hội đã teo tóp đến gần như hư vô, thì nó bắt đầu hồi sinh ngay từ lúc trung tâm điều hành được dời sang Ấn Độ.
T.S. HISTORY AT ONCE GLANCE
LƯỢC SỬ HỘI T. S. NHÌN MỘT LƯỢT
—
We passed a wretched night on the ship, what with the bitter cold, damp bedding, no heating apparatus working, and the banging of tackle and rub-a-dub-dub of the winches getting in cargo. Instead of leaving early, the steamer did not get away from her wharf until 2-30 P.M. on the 18th. Then having lost the tide, she had to anchor off Coney Island and crossed the Sandy Hook bar only at noon on the 19th. At last we were crossing the blue water towards our Land of Promise; and, so full was my heart with the prospect, that I did not wait on deck to see the Navesink Highlands melt out of view, but descended to my cabin and searched for Bombay on my Map of India.
Chúng tôi trải qua một đêm khốn khổ trên tàu, nào là lạnh cắt da, chăn đệm ẩm, hệ thống sưởi không hoạt động, nào là tiếng va đập của dây ròng rọc và tiếng tời rầm rầm kéo hàng. Thay vì rời bến sớm, tàu mãi đến 2 giờ 30 chiều ngày 18 mới rời cầu tàu. Rồi vì lỡ con nước, tàu phải neo ngoài khơi Coney Island và chỉ đến trưa ngày 19 mới vượt qua bờ cát Sandy Hook. Cuối cùng chúng tôi cũng băng qua làn nước xanh hướng về Miền Đất Hứa; lòng tôi đầy ắp viễn cảnh ấy đến nỗi tôi không nán lại trên boong để nhìn Dãy Đồi Navesink tan vào xa khuất, mà xuống cabin và tìm thành Bombay trên Bản đồ Ấn Độ của mình.
GHI CHÚ [1] In People from the Other World I have described all these phenomena and the tests against fraud which I invented and employed.
[2] In a chain-shot hit at an American vituperator, she draws the following amusing portrait of herself: “An old woman—whether forty, fifty, sixty, or ninety years old, it matters not; an old woman whose Kalmuco-Buddhisto-Tartaric features, even in youth, never made her appear pretty; a woman, whose ungainly garb, uncouth manners, and masculine habits are enough to frighten any bustled and corseted fine lady of fashionable society out of her wits”. [Vide her letters. “The Knout” on the R.P. Journal of March 16, 1878.]
[3] I hold to this same view despite the pretended confessions of early misconduct, contained in certain letters of hers to a Russian gentleman and recently published in a work entitled A Modern Priestess of Isis. In short, I believe my estimate of her sexual purity to be true and her pretended revelations false—mere bravado
[4] See an article in Frank Leslie’s Popular Magazine for February 1892, illustrated by mendacious engravings, yet containing a few facts along with much falsehood. The author, Dr. A. L. Rawson, mentions the Cairo failure of the “attempt to form a society for occult research,” and says that “Paulos Metamon, a celebrated Coptic magician, who had several very curious books full of astrological formulas, magical incantations and horoscopes which he delighted in showing his visitors, after a proper introduction” advised delay. Dr. Rawson says that she (H. P. B.) had told the Countess Kazinoff “that she had solved at least one of the mysteries of Egypt, and proved it by letting a live serpent loose from a bag she had concealed in the folds of her dress.” From an eye-witness I had it that while H. P. B. was in Cairo the most extraordinary phenomena would occur in any room she might be sitting in; for example, the table lamp would quit its place on one table and pass through the air to another, just as if carried in some one’s hand; this same mysterious Copt would suddenly vanish from the sofa where he was sitting, and many such marvels. Miracles no longer, since we have had the scientists prove to us the possibility of inhibition of the senses of sight, hearing, touch, and smell by mere hypnotic suggestion. Undoubtedly this inhibition was provoked in the company present, who were made to see the Copt vanish, and the lamp moving though space, but not the person whose hand was carrying it. It was what H. P. B. called a “psychological trick,” yet all the same a fact and one of moment to science. Scientists attest the fact of inhibition yet confess ignorance as to its rationale. “How”—say Drs. Binet and Féré, in their celebrated work Le Magnetisme Animal—”has the experimentalist produced this curious phenomenon? We know nothing about it. We only grasp the external fact, to know that when one affirms to a sensitive subject that an object present does not exist, this suggestion has the effect, direct or indirect, to dig in the brain of the hypnotic an anaesthesia corresponding to the designated object. But what happens between the verbal affirmation, which is the means, and the systematised anaesthesia, which is the end?... Here the laws of association, which are so great a help in solving psychological problems, abandon us completely.” Poor beginners! They do not see that the inhibition is upon the astral man, and Eastern magicians excel them in “psychological tricks” simply because they know more about psychology, and can reach the Watcher who peers out upon the foolish world of illusion through the windows of the body: the telephonic nerves being inhibited, the telegraphic wires are cut, and no message passes in.
[5] An “appartemem” does not mean, as with us, a single chamber, but a suite of rooms, comprising reception, dining and bedrooms, with a kitchen and servants’ quarters.—O
[6] Moses is not the real name but Moseyn or Mostyn, as he told me. The other is a corruption.
[7] Led by his unlucky star, Sheppard—she writes— had brought her a lot of his St. Petersburgh credentials, in Russia, to translate. Among them she found a Police license to sing at the Salle Koch, a low-lager-bier saloon and dance hall, resorted to by dissipated characters of both sexes, and a music-master’s hill for 32 roubles, for teaching him certain Russian songs—which we heard him sing at Eddy’s, in a dark séance when he was ostensibly under the control of Grisi and Lablache! I give the facts on her authority without prejudice.
[8] In point of fact both of us used to call the spirits of the elements “elementaries,” thus causing much confusion, but when Isis wasbeing written, I suggest that we should employ the distinctive terms “elemental” and “elementary” in the connections they have ever since had. It is too late to change them now, else I should do it.
[9] Professor Buchanan, Epes Sargent, Charles Sotheran and other known writers, not to mention our two selves, began contributing to his columns, and H. P. B. and I gave him several hundred dollars towards current expenses. The latter form of help was acknowledged in his “leader” of June 1, 1875, entitled “Rock Bottom.”
[10] I was then and have since often been reproached by Spiritualists for the severity of my strictures upon the prevalent large admixture of immoral views and behaviour among mediums and whole groups of pretended Spiritualists, but I never wrote more caustic things, about them than are to be found in the newspaper articles and books of leading writers among themselves. To say nothing of the sweeping and savage depreciation of the whole company of his brother mediums and psychics, by that peacock medium, Home. Mrs. Hardinge Britten says (Nineteenth Century Miracles, p. 426), that her spirit guides had told her that “the worst foes of Spiritualism would be of its own household, and the cruellest stabs directed, against it would be dealt by the hands of Spiritualists themselves.” In another place she says: “and thus this great cause, like many another of the world’s purest Messiahs, has been lifted up on the cross of martyrdom between the thieves of licentiousness and cupidity”: if it had not died out, “it is not for lack of every available effort on the part of humanity to sap its integrity by internal corruption, as well as by external antagonism....” Free-love “had expanded from an incipient germ to the full maturity of a widespread movement... The monstrous flow of licentiom doctrine, often illustrated by monstrous licentiousness of life and conduct, which for a certain period of time spread like an evil contagion throughout the United States,... cast a most unjust and ruinous ill-odour over the reputation and belief of tens of thousands of innocent persons,” etc. I never wrote anything as strong as that; though even Mrs. Britten has not exaggerated the unsavoury condition of affairs produced by the unrestricted encouragement of intercourse between the living and the dead. To regulate this intercourse, to announce its perils, and to show what was true spiritualism, and how man can develop true spirituality, was plainly H.P.B.’s design and her motive for declaring herself a Spiritualist. This will be evident, I think, to those who follow her course throughout to the day of her death.
[11] It has been already explained that I first worked under the Egyptian part of the African section and later under the Indian section.
[12] If anyone chooses to ask her she will corroborate my narrative, no doubt. Her address is Orange, New Jersey, U.S.A.
[13] In drafting the much-discussed “Third Object” of the Theosophical Society, at New York, my mind was influenced by the knowledge of this fact, and, at the same time, by my ignorance of the full scope of Oriental Science. Had I known what evils were to come upon us through the pretended development of psychical powers, I should have worded it otherwise.
[14] Letter dated Odessa, 8/20 May, 1877.
[15] I say this with a reservation as to the actual degree of her own independent agency in the affair, about which I do not feel willing to dogmatise.
[16] “This Society,” I said, “was neither a religious nor a charitable but a scientific body. Its object was to enquire, not to teach, and its members comprised men of various creeds and beliefs. ‘Theology’ meant the revealed will of God, ‘Theosophy’ the direct knowledge of ‘God.’ The one asked us to believe what some one else had seen and heard, the other told us to see and hear for ourselves. Theosophy taught that by cultivation of his powers a man may be inwardly illumined and get thereby a knowledge of his God-like faculties.”
[17] Following is the text of the note in question:
NEW YORK CITY, June 5, 1876.
GENTLEMEN:
The undersigned, Executors under the last Will and Testament of Joseph Henry Louis, Baron de Palm, hereby apply for the delivery to them of his body, now lying in the receiving vault of the Lutheran Cemetery: the said body to be removed to a convenient point beyond the city limits and cremated, agreeably to the request of the aforesaid De Palm.
(Signed) H. S. OLCOTT,
H. J. NEWTON.
[18] There was one risk to be provided against, viz., the possibility of the corpse being carbonised in the still air of an incandescent clay retort heated up to a temperature of 1500° to 2000°. To obviate this, Dr. Le Moyne, against the protest of his contractor, drilled an air-hole in the iron door of the retort and fitted to it a revolving flap which permitted of the hole being opened or closed at pleasure. In the sheep-cremation experiment this proved so thoroughly efficacious that the contractor was converted to the Doctor’s views.
[19] More fortunate than most innovators, I have lived to see several reforms that I helped in the cradle, become world-wide successes. Of these, cremation is one. Public opinion has now, after the lapse of seventeen years reached the point where a law-journal dares print the following praise of cremation:
“There is nothing surer than that in the not far distant future the cremation of dead bodies will be in universal vogue. It is now ascertained that earth-worms convey microbes of disease from cemeteries, and distribute them at their own sweet will. We have never yet been able to comprehend how about thirty thousand putrefying bodies in an acre or two of ground can be anything less than an unmitigated danger to those living within a few miles of their influence. Earth is a pretty good deodoriser, but there are limits to its capacity. If anyone has studied the slow process of animal putrefaction, they know how revolting it is, and what a danger arises from the noisome gases which escape. Do the advocates of interment imagine that the gases from thousands of closely-packed corpses escape toward the centre of the earth? If so, they will have to learn that they easily permeate the few feet of earth, and have liberty to roam in the sunlight and poison those who happen to cross the path of their wanderings. Every malignant disease which curses mankind to-day is the admonition of law calling on us to improve our habits and live in accordance with reason, and the only hope of our ever being rid of epidemics is by the slow but sure process of education. The time will come when all putrefactive matter will be rendered harmless by the action of heat.”—Jury.
[20] Visitors to Adyar Headquarters may see framed and engraved pictures of this and other scenes and details of the cremation taken from the N. Y. Daily Graphic.
[21] Nineteenth Century Miracles, p. 437.
[22] “To prevent his recondite work from falling into the hands of such heterogeneous readers, as he felt confident would misunderstand or perhaps pervert its aims to evil uses.” (Nineteenth Century Miracles, p. 437.) And in a letter to myself, of September 20, 1875, about her copy of Cornelius Agrippa that I wished to borrow, she calls Louis “The Author of the book of books (italics hers), just advertised in the Banner,” and says, “This man would far sooner burn his book and die amidst its ashes than spare it even to a favoured 500.”
[23] The book-reviewer of Woodhull and Claflin’s Weekly, a New York journal of the day, in noticing the appearance of Art Magic uses very severe language in regard to the reputed Author, whom he indentifies, whether justly or unjustly, I cannot say, with Mrs. Britten. The book, he says, “is simply a rehash of books accessible to any student of even limited means, and (which) can be readily found in almost any book-store, or on the shelves of any public library. Ennemoser’s History of Magic, Howitt’s Supernatural, Salverte’s Philosophy of Magic, Hargrave Jenning’s Rosicrucians, Barrett’s Magus, Agrippa’s Occult Philosophy, and a few others are the real sources of this wretched compilation, which is full of bad grammar and worse assumptions. We unhesitatingly assert that there is not a single important statement in the book which cannot be discovered in already-printed books.” This is exaggerated censure, for the book does contain passages worthy of Bulwer-Lytton; in fact, one would say they were written by him; and while the forced loans of illustrations and matter from the authors cited are palpable, there is much sound occult doctrine sententiously put, to reward the patient reader.
[24] But I really must quote, for the edification of the High Priest H. Sumangala, and other unenlightened Buddhist scholars, the whole passage: “The births of these Avatars through the motherhood of a pure Virgin, their lives in infancy threatened by a vengeful king, their flight and concealment in Egypt, their return to work miracles, save, heal and redeem the world, suffer persecution, a violent death, a descent into Hell, and a re-appearance as a new-born Saviour, are all items of the Sun God’s history, which have already been recited, etc. etc.” (Op. cit., p. 60). Fancy Buddha Gautama concealed in Egypt, suffering a violent death, and then descending into Hell! And this Art Magic is claimed to be the work of an Adept, who had studied in the East, and been initiated in its mystical lore! An Adept, moreover, who, when cholera was raging in London, “adjourned to an observatory”—in London—where he and “a select party—all distinguished for their scientific attainments,” made “observations through an immense telescope, constructed under the direction of Lord Rosse” (Ghost Land, p. 134, by the same Author); which telescope happens to have never been nearer London than its site at Birr Castle near Parsons Town, Kings County, Ireland! The fact is that the Author of this book seems to have borrowed his (or her) alleged facts—even to the misspelling of the names of Krishna and Sakya Muni—from Chapter I of Kersey Grave’s veracious work, The World’s Sixteen Crucified Saviours, which H. P. B. satirised so merrily in Isis Unveiled.
[25] Her conditions were that I was to show it only to those living in our house and then return it to her.
[26] A fainting adept would indeed be a novelty in the East!
[27] Incidents in the Life of Madame Blavatsky, p. 224.
[28] He writes me, May 17th, 1887, “the alterations have already cost $280.80, and at that rate, by the time the book appears it will be handicapped with such fearful expense that each copy of the first 1000 will cost a great deal more than we shall get for it, a very discouraging state of affairs to begin with. The cost of composition of the first volume alone (with stereotyping) amounts to $1,359.69, and this for one volume alone, mind you, without paper, press work or binding! Yours truly, J. W. Bouton.” Not only did she make endless corrections in the types, but even after the plates were cast, she had them cut to transpose the old matter and insert new things that occurred to her or that she had come across in her reading.
[29] Cf. Chapter VII.
[30] The article in question is very inaccurate, as was shown in this chapter as originally published in the Theosophist, May, 1893. Space does not permit its repetition here.
[31] See The Watseka Wonder. To be had of the Manager, Theosophist Office.
[32] Nearly two years after the above was published H. P. B. explained to her relatives (cf. Path articles above cited) the secret; she was not in her body, but seemingly near it, with full consciousness watching its manipulation by third parties.
[33] A very curious fact is to be noticed in this connection, viz., that the “Mahâtmâ M.’s” handwriting, which was so carefully scrutinised by the S.P.R., their experts and agents, and said to resemble that of H. P. B., was a coarse, rough script, something like a collection of chopped roots and brush-wood, while the handwriting of the same personage in the Isis MS. and in the notes he wrote me was totally different. It was a small, fine script, such as a lady might have written, and while generally resembling H. P. B.’s own handwriting, yet differing from it so as to present an appearance of distinct individuality, which enabled me to recognise it as that personage’s MS. whenever I saw it. I do not pretend to account for this fact, I only state it as something which must be recorded. It should be considered hereafter by whatever psychological experimentalist may be studying the general phenomenon of psychic writing through mediums, or intermediaries of a similar kind, whether by precipitation, control of the hand, or occupancy of the body. I think that such an inquiry will result in proving that such writing, when as closely analysed as were the alleged Mahâtmâ’s writings by the S.P.R., always resembles that of the intermediary to a greater or lesser extent, and without carrying the implication of bad faith on his or her part. Ignorance, or wilful disregard of this fact, caused the S.P.R.’s indictment against H. P. B. to lose almost all its point. The late W. Stainton Moses, M.A. (Oxon.), quotes in his work on Psychography, p. 125,from a letter to him from Mr. W. H. Harrison, formerly editor of The Spiritualist, and a very experienced observer of psychical phenomena, the following remarks about the messages through Dr. Slade: “I noticed that they were nearly always in the handwriting of the medium; and this, which, to an ignorant person, would have been indicative of imposture, was in favour of the genuineness of the phenomena to an expert. On leaving the room after the séance, I had a short talk with Mr. Simmons, and without telling him what I knew, but merely to test his integrity, I asked whether the handwriting on the slates bore any resemblance to that of Dr. Slade. Without hesitation, he replied that there was usually a strong resemblance. This shows the truthfulness and absence of exaggeration incidental to the statements of Mr. Simmons.” Mr. Harrison adds that “before Dr. Slade came to London, years of observation at numerous séances had proved to me that the materialised hands common at séances were most frequently the duplicates of those of the medium, and produced nearly the same handwriting.” And yet, in the presence of Slade, and another psychic, named Watkins, alleged “spirit messages” were written in some twenty different languages, none of which were known to the mediums nor written by them in the usual way of writing, but all either by precipitation or the manipulation of a crumb of pencil or crayon laid on a slate, which their hands did not touch.
[34] This Chapter was originally published in July, 1893. My deduction has been objected to by some for whose judgment I have great respect. It may be that I am wrong, but at least I can say that I have seen no proofs to the contrary, even up to the present time (August, 1895). The specimens of Mahatma writing that have come to my notice since 1891 are, I fear, fraudulent imitations.
[35] Cf. an interviewer’s report in the Hartford Daily Times, December 2, 1878. She had been making herself out a sort of Methusaleh, and the correspondent writes: “Very, very old? Impossible. And yet she declares it is so; sometimes indignantly, sometimes with a certain pride, sometimes with indifference or impatience. ‘I came of a very long-lived race. All my people grow to be very old.... You doubt my age? I can show you my passports, my documents, my letters for years back. I can prove it by a thousand things.’ “ It was a large way she had of knocking the numerals about! Like that of the Sikh Akali (vide Mr. Maclagan’s Punjab Census Report of 1891) who “dreams of armies and thinks in lakhs;”—(a lakh is 100,000). “If he wishes to imply that five Akalis are present, he will say that five lakhs are before you.”
The Phrenological Journal for March, 1878, contains her portrait and character-sketch. The writer says: “In the course of her long life--for she is upward of eighty years old—etc.” I myself heard her tell this yarn to the writer of the article.
[36] Hamsa is “Soham” inverted, which means “That I am,” referring to Parabrahm. Thus Parabrahm= Jîvâtma=Soham=Hamsa. But at the same time Hamsa being also the name of a divine bird supposed to possess the power of separating milk from water, it is made to esoterically represent Âtmâ. This is what is meant by the text “of the form of the bird Hamsa.” Hamsa is that “silvery spark in the brain,” that starry spark which is “not the soul, but the halo around the soul,” so vividly described by Bulwer Lytton in the XXXI chapter of A Strange Story.
[37] Vide “Kâma Sutra.”
[38] Apparently the wrong date has been pasted above the cutting in our scrap-book. I think it must have been February I
[39] Anastasis does not mean Re-incarnation, but a raising from the dead of the same person; and Jîvâtmâ is not the animal soul—as even all younger Theosophists are aware.
[40] Some valued friends have tried to persuade me to omit all the foregoing argument about the genesis of the Re-incarnation idea within our movement, but I cannot see it as my duty to do so. I will no more suppress important facts than I will make false statements.
[41] In a recent Calcutta lecture on “The Kinship between Hinduism and Buddhism” I show that the best Orientalists regard Shankaravijaya as an old spurious work. I quote it now merely for the sake of the description of the âvesa process.
[42] The American Bookseller (October, 1877), says: “The sale... is unprecedented for a work of its kind, the entire edition having been exhausted within ten days of the date of publication. In 1783, Godfrey Higgins published his Anacalypsis, a work of similar character and although only 200 copies were printed, at the death of the author, a number of years after, many copies remained unsold, and were disposed of in bulk by his executors to a London bookseller. The work is now exceedingly rare and readily brings $100 per copy. The world has grown older since the days of Higgins, and Madame Blavatsky’s book is of greater interest; but still the demand for it is quite remarkable, and far beyond the expectations of its publishers.” Perfectly true; and so surprised and pleased was Mr. Bouton, that on Sunday, Feb. 10, 1878, in my presence, he offered her $5,000 as copyright on an edition of a book in one volume, if she would write it, which should a little more unveil Isis. He intended to print only 100 copies and make the price $100 per copy. Though she needed money badly enough, she refused the offer on the ground that she was not permitted at that time to divulge any more arcane secrets than she had done in Isis. Mr. Bouton is still living and can corroborate this statement.
[43] Mr. Quaritch writes to Mr. Bouton from London, December 27, 1877, in a letter which the latter kindly gave us as an encouraging forecast: “The book will evidently make its way in England and become a classic. I am very glad to be the English agent.” And, I may add, we were more glad that he should be; knowing his reputation for indomitable energy and high-mindedness.
[44] I use the distorted name under protest.
[45] Among many corroborative passages, see what Imperator says in Mrs. Speer’s Record, XX: Light, July 30, 1892.
[46] Vide the old Spiritual Telegraph journal, S. B. Britten, Editor, for 1853: articles of mine signed with my own name and the pseudonym “Amherst”.
[47] One of several nicknames H. P. B.’s intimate friends used to give her; others being “Sphinx”, “Popess”, and the “Old Lady”.
[48] Hauts Phénomenes de La Magie, p. 377
[49] N. Y. World of 21st of April, 1878, article entitled “Ghost Stories Galore.”
[50] Viz., that the atom is not a unity, but a composite of the world-stuff of space, resulting from the play of electricity.
[51] Vide Jour. Inst. Elec. Engineers, No. Vol. XX, p. 49.
[52] A term, originally of my own invention, which seems to convey best of all an idea of the method employed.
[53] The photo-engraving process not having as yet advanced to the point of photographing in colours, our cut but very poorly represents the original picture on satin.
[54] Posthumous Humanity: a Study of Phantoms.
[55] Not the “Lamasery”, but the place we occupied before going there.
[56] It was this article which caused Mr. Collins to write me that, among the incidents of his life, none had more surprised him than his finding from my notice of his book that he had by the mere exercise of the imagination, apparently stumbled on one of the mysterious laws of occult science.
[57] 1The exact duplexity of the astral and physical bodies in man has been affirmed from the remotest ages. It is the Eastern theory that the astral man is the product of his past Karma, and that it moulds the outer encasement according to its own innate qualities, making it a visible representation of the same. This idea is succinctly embodied in the verse in Spenser’s Faerie Queene:
“For of the soul the body form doth take,
For soul is form, and doth the body make.”
[58] For a full statement of the case, with documentary proofs, see Extra Supplement, Theosophist, July, 1882.
[59] Under the presidence of the late Dr. Anna Kingsford, the Branch name was changed in the year 1884 to that of the “London Lodge of the Theosophical Society”, which it still bears.
[60] The reporter, it seems, trusted to his memory, and omitted copying down at the time the words of the inscription which—being before me at this moment—I find to read as follows: “Ante and post natal history of the Theosophical Society, and of the mortifications, tribulations and triumphs of its Fellows.” The letters H.P.B. duplicated are the S’s in “History,” “Theosophical” and “Society,” two of them having been made out of the third; the P’s are in “Post” and “Triumphs,” and of a smaller size than the S’s. She seems to have quietly duplicated several other letters, for I find no less than eight A’s besides other duplicates.
[61] No, on the materialistic scientists.—H. S. O.
[62] Some weeks after the above was published I learned from a member of her family that shortly before coming to America, H. P. B. had made some concert tours in Italy and Russia under the pseudonym of “Madame Laura.”
[63] Quite recently—viz., in May, 1895—I sent these tinfoil records to Edison’s London office, to see if they might not be received on one of the modern wax cylinders and so saved for posterity. Un-fortunately, nothing could be done with them, the indentations made by the voices having become almost flattened out. It is a great pity, for otherwise we might have had duplicates taken off the original, and thus have had H. P. B.’s strong voice speaking audibly at our local meetings all over the world on “White Lotus Day,” the anniversary of her death.